بررسی پارامترهای شیمیایی و میکروبی لجن تولیدی در تصفیه خانه فاضلاب شهر خوی و ارزیابی کاربرد آن در کشاورزی

زمینه و هدف: این مطالعه با هدف ارزیابی کیفیت شیمیایی و میکروبی لجن تولیدی در تصفیه خانه فاضلاب خوی (فرآیند SBR) و مقایسه آن با استانداردهای کشاورزی انجام شد. روش بررسی: در این مطالعه نمونه های لجن ماهانه جمع آوری و با روش های استانداردEPA  (شامل تکنیک ۱۵ لوله ای برای کلیفرم ها، فلوتاسیون برای تخم آسکاریس و استخراج اسیدی برای فلزات سنگین) آنالیز شدند. داده ها با نرم افزار SPSS نسخه ۲۵ و آزمون های آماری همبستگی پیرسون (Pearson correlation test) تحلیل شدند. یافته ها: لجن مورد بررسی دارای pH مناسب (۷/۱۴) و کربن آلی بالا (۲۷/۳۲ درصد) بود، اما شوری بالا (µS/m ۹۸۹۱) و نسبت پایین C/N برابر با ۶/۳۸ نشان دهنده ناپایداری و محدودیت مصرف مستقیم آن در کشاورزی است. فلزات سنگین آرسنیک (mg/kg ۱۰/۲۷)، مس (mg/kg ۱۳۴/۸۶) و روی (mg/kg ۵۳۰/۹۳) نیز از استاندارد ملی ایران فراتر بودند. تحلیل هیت مپ ارتباط معنادار بین شوری، Cl-  و SO۴۲-را تایید کرد. به رغم ارزش تغذیه ای لجن، بدون اصلاحاتی مانند تثبیت، کاهش شوری و حذف پاتوژن ها، استفاده مستقیم آن توصیه نمی شود. نتیجه گیری: با وجود ترکیبات مغذی قابل توجه در لجن مانند نیتروژن، فسفر و کربن آلی، کاربرد مستقیم آن در کشاورزی به دلیل شوری بالا، نسبت نامناسب C/N، آلودگی میکروبی شدید (تخم نماتودها) و تجاوز برخی فلزات سنگین از حدود مجاز، با محدودیت جدی مواجه است. استفاده ایمن از این لجن نیازمند انجام فرآیندهای اصلاحی نظیر تثبیت، ضدعفونی، نمک زدایی و پایش فلزات سنگین است. بنابراین، توصیه می شود مصرف لجن به صورت کنترل شده، پس از تصفیه مناسب و مطابق با نیاز خاک و نوع محصول انجام گیرد.

کلیدواژه ها:

Sewage sludge quality ، Sequencing batch reactor ، Agricultural application ، Reuse ، Soil improvement ، کیفیت لجن فاضلاب ، راکتور ناپیوسته متوالی ، کاربرد در کشاورزی ، استفاده مجدد ، بهبود خاک