تحلیل فلسفی مفهوم بخشودن و رابطه آن با فراموشی با تاکید بر نقد و تحلیل استدلال نیچه علیه بخشودن

یکی ازجلوه های بروز خیرخواهی یک انسان زمانی است که تصمیم به بخشودن فردی خطاکار که او را مورد ستم قرار داده، می گیرد. طرفداران دیدگاه شفابخشی بخشودن، به جهت اثر ویرانگر کینه معتقدند بخشودن، بخشاینده و بخشوده شده را رها و قوی می سازد. بخشودن تبرئه مجرم نیست بلکه انتخابی برای پایان دادن به چرخه انتقام و واگذاری عدالت به دست خداوند است. در این میان برخی اندیشمندان از جمله نیچه بر مبنای دوگانه ی اخلاق بردگان و اشراف، بخشودن را جلوه ای از اخلاق بردگان و انسان های ضعیفی که توان انتقام ندارند، ارزیابی می کند. از نظر او بخشش به عنوان پوششی برای سرکوب احساس کینه و نشانه ی ضعف شخصیت، عدم شفافیت، عدم مسئولیت پذیری اجتماعی و نبود عدالت است. در خصوص اعمال خطاکاران، نیچه ضمن تاکید بر انتقام بر فراموشی فعال اصرار دارد. در این نوشتار ابتدا تلاش شده تا با تنقیح و تشریح مفهوم بخشودن آن را از مفاهیم رقیب همچون انتقام، عدالت خواهی، معذور داشتن، آشتی نمودن و... متمایز نماییم و در ادامه ضمن تبیین دیدگاه نیچه به نقد و بررسی آن اقدام نموده و مغالطه موجود در استدلالش را آشکار کنیم. تاکنون هیچ پژوهش داخلی در خصوص تبیین فلسفی مفهوم بخشودن و ارزیابی دیدگاه نیچه به طور خاص صورت نپذیرفته و این مساله نشانه ی نوآوری این نوشتار است.

کلیدواژه ها:

"بخشودن" ، " انتقام" ، " اخلاق بردگان" ، " فراموشی فعال" ، " عدالت"