کاوش کیفی در تجارب زیسته نوجوانان خانواده های ایثارگر از الگوهای ارتباطی خانواده و بازتاب آن در خودآگاهی

الگوهای ارتباطی خانواده نقش مهمی در شکل گیری خودآگاهی نوجوانان دارند. خانواده های ایثارگر زمینه ای متمایز برای مطالعه پیوند میان الگوهای ارتباطی و خودآگاهی نوجوانان فراهم می کنند. هدف پژوهش حاضر بررسی تجارب زیسته نوجوانان خانواده های ایثارگر از الگوهای ارتباطی خانواده و بازتاب آن در خودآگاهی است. روش پژوهش از نوع کیفی و با رویکرد پدیدار شناسی است. این پژوهش در سال ۱۴۰۴ بر روی ۱۴ نفر از نوجوانان دختر خانواده های شاهد و ایثارگر ۱۴ تا ۱۷ سال شهر کاشان انجام شد که به صورت هدفمند انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها از مصاحبه نیمه ساختاریافته استفاده شد. جهت تحلیل محتوای مصاحبه ها و شناسایی مقوله ها از روش کلایزی استفاده گردید. از نتایج تحلیل مصاحبه ها؛ شناسایی ۵۵ مقوله فرعی است که در ۱۷ مقوله اصلی دسته بندی شد و تحت عنوان ۴ بخش اصلی قرار دارد که شامل؛ توصیف الگوی روابط خانوادگی در خانواده های ایثارگر، نحوه تاثیر روابط خانوادگی بر ایجاد خودآگاهی، مزایا و پیامد خودآگاهی، موثرترین والد در رشد خودآگاهی و راهبردهای آنان می باشد. یافته ها، جوهره تجربه زیسته نوجوانان خانواده های ایثارگر را در قالب الگوی ارتباطی «حمایت گر مبتنی بر گفت و شنود و همبستگی» توصیف می کنند. این الگو از طریق ایجاد فضای امن و باز برای بیان احساسات، منجر به ارتقای خودآگاهی، به ویژه در بعد مدیریت هیجانات و تصمیم گیری منطقی نوجوانان می شود؛ همچنین نقش فعال مادر و راهبردهای والدینی مبتنی بر همدلی و اشتراک تجربه، به عنوان عامل کلیدی در تقویت خودآگاهی فرزندان ایثارگر شناسایی گردید.

کلیدواژه ها:

تجارب زیسته ، الگوهای ارتباطی خانواده ، خودآگاهی ، خانواده های ایثارگر