بررسی الگوهای هجایی واژه های پنج هجایی زبان فارسی در چارچوب نظریه مورایی

این پژوهش با هدف بررسی ساختار و وزن هجا در واژه های پنج هجایی زبان فارسی، براساس نظریه مورایی انجام شده است. روش پژوهش، توصیفی - تحلیلی و گردآوری داده ها به شیوه کتابخانه ای بوده است. به این منظور، لغتنامه فارسی یک جلدی «فرهنگ روز سخن» (۱۳۸۳) مطالعه شده و پیکره ای متشکل از ۱۵۷۴ واژه پنج هجایی استخراج شده است. داده ها به لحاظ الگوهای هجایی بررسی شده­اند؛ همچنین، تاثیر فرایند های واژه سازی و بازهجابندی بر نحوه واج آرایی و وزن هجاها مورد توجه قرارگرفته است. بر طبق نتایج، شصت و دو الگوی هجایی در ساختار واژه های مورد بررسی شناسایی شده که الگوی دارای پنج هجای باز با الگوی وزن مورایی ۱-۲-۱-۲-۲ و تناوب L-H-L-H-H فراوانی بیشتری داشته است. محدودیت های اعمال­شده، در جهت افزایش تعداد هجای باز، سبک و کاهش خوشه همخوانی بوده است. بسامد هجای باز، به میزان زیادی از هجای بسته بیشتر بوده و فرایند واژه سازی اشتقاق و وندافزایی­ها در آن نقش داشته است. با وجود این، فراوانی هجاهای سنگین، دارای دو مورا بیشتر از هجاهای سبک یک مورایی بوده است. تبدیل هجای بسته به هجای باز در نتیجه اعمال فرایند اشتقاق، با کاهش وزن هجا و وجود هجاهای فوق سنگین با حضور خوشه های همخوانی در واژه ها ارتباط داشته است.

کلیدواژه ها:

الگوهای هجایی ، وزن هجا ، واژه های پنج هجایی ، زبان فارسی ، نظریه مورایی