برآورد پهنهبندی شدت خشکسالی در استان اردبیل با کمک شاخص SPI و نرمافزار GIS

خشکسالی، پدیده ای در حال رشد در اقلیم ایران است و با وجود آمدن محدودیتهای منابع آب، زمینهساز ایجاد نگرانی جهت تامین و تخصیص منابع آب و فرایند کشاورزی در استان های مختلف کشور شده است. در دهه های اخیر، استان اردبیل علی رغم ماهیت غالب کوهستانی و سرد خود، با پدیده خشکسالی فزاینده مواجه شده است. در این راستا، تحقیق حاضر به دنبال آن است تا به برآورد پهنه بندی شدت خشکسالی در استان اردبیل بپردازد. در ابتدا، طی پهنهبندی خشکسالی استان اردبیل (با کمک شاخص SPI و نرمافزار GIS)، با کمک تحلیل آمار بارندگی ماهانه ۱۱ ایستگاه سینوپتیک در نقاط مختلف استان اردبیل، سطوح متعدد خشکسالی در استان اردبیل تعیین گردید. سپس با انطباق تقسیم بندی جغرافیایی مناطق با طبقات و دامنه های خشکسالی بدست آمده، مناطق در معرض خطرات خشکسالی تبیین شد. مطابق نتایج تحقیق؛ از میان نه طبقه خشکسالی و چهار دامنه شدت خشکسالی برای استان اردبیل، تنها پنج طبقه خشکسالی با سه دامنه شدت خشکسالی (شدت خشکسالی شدید، خشکسالی متوسط و خشکسالی ملایم) بدست آمد. همچنین، با انطباق مناطق خشکسالی با مکان های جغرافیایی استان، مناطق شاخصی همچون شهرستان کوثر، بخش مرکزی؛ شهرستان نیر، منطقه شرقی بخش کورائیم؛ شهرستان گرمی، بخش مرکزی؛ شهرستان پارس آباد و منطقه غربی بخش اصلان دوز در دامنه شدت خشکسالی شدید قرار داشته و بیشتر در معرض خطر بودند. با توجه به نتایج پهنه بندی خشکسالی و تبیین محدوده مناطق شاخص در استان اردبیل، اولویت دهی برنامه های مدیریت بحران خشکسالی و کمبود آب در مناطق با دامنه خشکسالی شدید، یک الزام در برنامه ریزی های منابع آبی و کشاورزی استان اردبیل در حال و آینده خواهد بود.

کلیدواژه ها:

خشکسالی ، پهنهبندی ، کشاورزی ، ایستگاه سینوپتیک ، استان اردبیل