تحلیل فرکانس و شدت طوفان های گردوغبار و ارتباط آن ها با شاخص طوفان گردوغبار در استان کرمان

فرسایش بادی یکی از علل اصلی تخریب خاک در بسیاری از مناطق خشک و نیمه خشک است. شدت وقوع این بلای طبیعی و غلظت ذرات معلق منتشرشده، کیفیت هوا و شعاع دید افقی را تحت تاثیر قرار می دهد. اهداف اصلی مطالعه حاضر؛ تحلیل تغییرات مکانی رخدادهای گردوغبار در دیدهای افقی مختلف، شناسایی مناطق غبارآلود و تحلیل ارتباط بین شاخص طوفان گردوغبار و دید افقی در بازه زمانی ۲۰۲۲-۲۰۰۲ است. بدین منظور، شاخص مذکور و فراوانی وقوع رخدادهای گردوغبار در دیدهای افقی کمتر از ۲۰۰، ۲۰۰-۱۰۰۰، ۱۰۰۰-۳۰۰۰، ۳۰۰۰-۵۰۰۰ و ۹۰۰۰-۵۰۰۰ متر که بیانگر شرایط فوق بحرانی تا خیلی ضعیف می باشند برای ۱۱ ایستگاه همدید استان محاسبه شد. درنهایت، درصد تغییرات شاخص طوفان گردوغبار در دیدهای افقی مختلف با استفاده از ضریب تبیین مشخص شد. نتایج این مطالعه، پایین تر بودن دید افقی را در شهرستان های بم، فهرج و نرماشیر در مقایسه با سایر مناطق استان کرمان نشان داد که بیانگر حساس تر بودن این نواحی به پدیده فرسایش بادی است. همچنین یافته ها نشان داد که در شرایط فوق بحرانی و بحرانی به طور متوسط حدود ۵۰% از تغییرات شاخص طوفان گردوغبار با فراوانی رخدادهای ثبت شده در شعاع دیدهای کمتر از ۱۰۰۰ متر قابل تبیین است. این در حالی است که در شرایط متوسط تا خیلی ضعیف بیش از ۷۱% تغییرات شاخص با تغییرات دید افقی بیشتر از ۱۰۰۰ متر انطباق نشان داد. به عبارت دیگر، با افزایش شعاع دید افقی، همبستگی با DSI نیز افزایش پیداکرده و کارایی این شاخص در رخدادهای با شرایط متوسط تا خیلی ضعیف بالاتر از شرایط فوق بحرانی و بحرانی بوده است. لذا با استفاده از این نتایج می توان برنامه ریزی بهتری برای پیش بینی و مدیریت رخدادهای گردوغبار به ویژه در مناطق آسیب پذیر استان کرمان انجام داد.

کلیدواژه ها:

تخریب اراضی ، دید افقی ، شاخص طوفان گردوغبار ، غبارآلودگی هوا ، فرسایش بادی