تحلیل پیامدهای روان شناختی هوش مصنوعی مولد (Generative AI) بر خلاقیت و استقلال فکری معلمان ابتدایی

این پژوهش با هدف تحلیل پیامدهای روان شناختی هوش مصنوعی مولد بر خلاقیت و استقلال فکری معلمان ابتدایی انجام شد. در بخش نظری، ادبیات روان شناسی تربیتی، جامعه شناسی فناوری و فلسفه آموزش مرور گردید تا چارچوبی برای تبیین اثرات این فناوری فراهم شود. روش پژوهش مبتنی بر مرور نظام مند منابع بود؛ داده ها از پایگاه های معتبر بین المللی شامل ERIC، Scopus، Springer و Google Scholar و همچنین منابع فارسی موجود در SID و نورمگز گردآوری شد. در مجموع، ۴۵ مقاله علمی منتشرشده بین سال های ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۵ مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که استفاده تعاملی و انتقادی از هوش مصنوعی مولد می تواند به عنوان یک «داربست شناختی» بار ذهنی معلمان را کاهش داده و خودکارآمدی خلاق آنان را تقویت کند، در حالی که استفاده منفعلانه و غیرانتقادی خطر وابستگی، کاهش اعتماد به نفس و تضعیف عاملیت حرفه ای را به همراه دارد. همچنین فرهنگ مدرسه و سطح سواد انتقادی فناورانه معلمان نقش تعیین کننده ای در جهت دهی به این پیامدها دارند. بر این اساس، توسعه حرفه ای معلمان باید فراتر از آموزش فنی، بر پرورش قضاوت، تفکر انتقادی و توانایی شخصی سازی خروجی های فناوری متمرکز باشد. در نهایت، آینده مطلوب آموزش ابتدایی در هم افزایی خلاقانه میان معلم و فناوری نهفته است، جایی که هوش مصنوعی مولد به عنوان شریک توانمندساز عمل می کند و نه جایگزین، تا یادگیری غنی تر و پایدارتر شکل گیرد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی مولد ، خلاقیت ، استقلال فکری ، معلمان ابتدایی ، سواد انتقادی.