بررسی اثر ذهن آگاهی مبتنی بر کاهش استرس بر کاهش نشخوار ذهنی در بیماران افسرده مقاوم به درمان

افسردگی اساسی یکی از شایع ترین اختلالات روان پزشکی در سراسر جهان است و سال هاست که به عنوان یکی از مهم ترین مشکلات سلامت عمومی شناخته می شود. این اختلال نه تنها با افت قابل توجه کارکردهای فردی، خانوادگی و اجتماعی همراه است، بلکه بار اقتصادی و اجتماعی سنگینی بر نظام سلامت تحمیل می کند. علی رغم پیشرفت های چشمگیر در توسعه داروهای ضدافسردگی و روش های گوناگون روان درمانی، بخش قابل توجهی از بیماران به درمان های موجود پاسخ مطلوب نمی دهند. اصطلاح «افسردگی مقاوم به درمان» برای توصیف بیمارانی به کار می رود که پس از دریافت حداقل دو دوره درمان دارویی استاندارد با دوز و مدت کافی، همچنان دچار علائم افسردگی پایدار و ناتوان کننده هستند. این گروه از بیماران معمولا با دوره های طولانی مدت افسردگی، کارکرد ضعیف، و میزان بالاتر عود و مزمن شدن علائم مواجه اند و به همین دلیل یافته های اخیر بر ضرورت توجه به رویکردهای مکمل، نوین و مبتنی بر تنظیم هیجانی تاکید دارند. یکی از سازه های روان شناختی مهمی که نقش اساسی در تداوم و تشدید علائم افسردگی دارد، «نشخوار ذهنی» است. نشخوار ذهنی اشاره به الگوی فکری تکراری، مداوم و اغلب منفی دارد که در آن فرد توجه خود را بارها و بارها به دلایل، پیامدها و احساسات مرتبط با خلق افسرده معطوف می کند. این فرآیند ذهنی، به جای آنکه به حل مسئله کمک کند، باعث تشدید علائم افسردگی، کاهش انگیزه رفتاری، افزایش احساس درماندگی و تقویت چرخه معیوب شناختی می شود. پژوهش های متعدد نشان داده اند که نشخوار ذهنی نه تنها پیش بینی کننده بروز دوره های افسردگی است، بلکه عاملی مهم در مقاوم شدن بیماران به درمان و استمرار دوره های افسردگی محسوب می شود. به عبارت دیگر، افراد مبتلا به افسردگی مقاوم به درمان، غالبا سطح بالاتری از نشخوار ذهنی را تجربه می کنند و این سبک تفکر خود-متمرکز و غیرسازنده، تلاش های درمانی را با دشواری مواجه می سازد. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که بررسی به اثر ذهن آگاهی مبتنی بر کاهش استرس بر کاهش نشخوار ذهنی در بیماران افسرده مقاوم به درمان پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که تمرین ذهن آگاهی به افراد کمک می کند از چرخه خودکار افکار منفی فاصله بگیرند، افکار را صرفا به عنوان رویدادهای گذرا و نه واقعیت های غیرقابل تغییر تجربه کنند و در نهایت نسبت به هیجان های ناخوشایند، واکنشی سازگارانه تر نشان دهند.

کلیدواژه ها:

ذهن آگاهی ، استرس ، نشخوار ذهنی ، افسرده ، درمان.