کاربرد ژئوشیمی رسوبات آبراهه ای و پشت سدی در شناسایی خاستگاه رسوبات: مطالعه موردی از حوضه آبریز سد رسوبگیر معدن مس درآلو- کرمان، ایران

دریاچه پشت سد رسوبگیر معدن مس درآلو در جنوب کرمان، میزبان رسوبات ناشی از هوازدگی و فرسایش طبیعی سنگ های متنوع بالادست است. به منظور شناسایی خاستگاه این رسوبات، ۱۸ نمونه از رسوبات آواری در اندازه ماسه از آبراهه های اصلی و رسوبات ته نشست یافته در پشت سد برداشت شده است و با استفاده از روش های XRF و XRD مورد تجزیه ژئوشیمیایی قرار گرفته تا سهم جرمی عناصر اصلی، عناصر فرعی و عناصر نادر خاکی تعیین شود. محاسبه شاخص شیمیایی دگرسانی (CIA) و بررسی نمودار سه تایی A–CN–K ، نشان دهنده درجه هوازدگی پایین تا متوسط و شرایط آب وهوایی خشک تا نیمه خشک در ناحیه خاستگاه است. الگوی پراکنش داده ها در نمودارهای دوتایی و سه تایی نشان می دهد که ترکیب غالب رسوبات عمدتا از سنگ های آتشفشانی حدواسط تا مافیک (آندزیت و آندزیت- بازالت) مشتق شده است که در کنار آن حضور سنگ های فلسیک (داسیت و ریوداسیت ) نیز تایید می شود. مقادیر پایین کروم و نیکل، منشاء الترامافیک را رد می کنند. جایگاه نمونه ها در نمودارهای ژئوشیمیایی دوتایی و سه تایی و نسبت های کلیدی نظیر Th/U و La/Th، حاکی از منشا ماگماتیکی و جایگاه تکتونیکی مرتبط با قوس های آتشفشانی اقیانوسی (Oceanic Island Arc) هستند. این نتایج، اطلاعات پایه ای ارزشمندی جهت مدیریت منابع رسوبی در مناطق صنعتی و تدوین راهبردهای توسعه پایدار در اختیار مدیران و سیاستگذاران قرار می دهند.

کلیدواژه ها:

معدن مس درآلو ، سد رسوبگیر ، خاستگاه ، ژئوشیمی رسوبات ، شاخص های دگرسانی