عدالت اجتماعی و توزیع فضایی خدمات شهری در کلان شهرها (تحلیل جامعه شناختی از: نابرابری فضایی در دسترس به خدمات و زیرساخت های شهری)

عدالت فضایی یکی از مفاهیم کلیدی در حوزه برنامه ریزی شهری و جامعه شناسی شهری است که به توزیع عادلانه خدمات و زیرساخت های شهری در میان اقشار و مناطق مختلف شهر می پردازد. در این مقاله، با رویکردی جامعه شناختی به بررسی نابرابری فضایی در توزیع خدمات شهری در دو کلان شهر ایرانی (تهران و مشهد) و دو نمونه غیرایرانی (استانبول و لندن) پرداخته شده است. روش تحقیق با استفاده از تحلیل اسنادی، مروری و کتابخانه ای بوده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که در کلان شهرهای مورد بررسی، الگوهای توزیع خدمات شهری متاثر از عوامل ساختاری همچون سیاست های توسعه ای، سرمایه گذاری های شهری، و موقعیت اجتماعی – اقتصادی ساکنان هر منطقه است. در تهران و مشهد، تمرکز خدمات درمناطق مرکزی و شمالی به شکل گیری حاشیه های محروم در جنوب شهر منجر شده است؛ در حالیکه در استانبول نیز مشابه این الگو دیده می شود. در لندن، اما تلاش برای بازتوزیع منابع و خدمات، به کاهش شکاف اجتماعی در مناطق شهری کمک کرده است. در پایان، راهکارهایی برای بهبود عدالت فضایی در شهرهای ایران ارائه شده است، از جمله: تمرکززدایی خدمات، تقویت مشارکت مردمی در برنامه ریزی شهری و ارزیابی اجتماعی پروژه های عمرانی پیش از اجرا.

کلیدواژه ها:

خدمات شهری ، نابرابری اجتماعی ، شهرهای کلان ، جامعه شناسی شهری ، تهران ، مشهد ، لندن ، استانبول