تاثیر دانه بندی غیریکنواخت و توپوگرافی بستر با تغییرات پارامتر شیلدز در رودخانه لاسم

درک شرایط آستانه ای حرکت رسوبات در مهندسی رودخانه برای محققان هیدرولیک و مدیریت منابع آب از اهمیت بالایی برخوردار است. پارامتر شیلدز یکی از شاخص های کلیدی برای تعیین آغاز حرکت ذرات بستر به شمار می رود. در این پژوهش تاثیر دانه بندی غیریکنواخت بستر، شیب بستر و توپوگرافی بستر رودخانه بر ضریب زبری مانینگ و پارامتر شیلدز در رودخانه لاسم واقع در شمال ایران بررسی شده است. داده های میدانی از مقاطع مختلف این رودخانه با ترکیبی از ماسه، شن و قلوه سنگ برداشت شده و پارامترهای دانه بندی نظیر d۱۰، d۵۰ و انحراف معیار هندسی (σ) محاسبه گردیده است. اندازه گیری ذرات با روش کلاسیک شمارش نقطه ای ولمن انجام شد و ویژگی های هندسی بستر با استفاده از دوربین نقشه برداری توتال ثبت گردید. نتایج نشان می دهند که ضریب زبری مانینگ در بازه مورد مطالعه بین ۰.۰۲۸ تا ۰.۰۳۸ متغیر است. همچنین پارامتر شیلدز در مقاطع S۸۴ و S۹۱ به ترتیب ۰.۰۲۱ و ۰.۰۱۹ محاسبه شد که کمتر از مقدار کلاسیک نمودار شیلدز است. این یافته ها بیانگر آن است که استفاده از یک مقدار ثابت برای مانینگ و شیلدز در کل رودخانه لاسم مناسب نبوده و پیشنهاد می شود دامنه ای از مقادیر متناسب با شرایط بستر به کار گرفته شود.

کلیدواژه ها:

رودخانه لاسم ، پارامتر شیلدز ، دانه بندی غیریکنواخت ، توپوگرافی بستر ، ضریب زبری مانینگ