اثرات انسان ساخت میانگذر بر هیدرودینامیک زیستی و راهکار بازتوانی دریاچه ارومیه

دریاچه ارومیه دومین دریاچه فراشور جهان به عنوان تالاب بین المللی در کنوانسیون رامسر ثبت شده است. روند خشکیدگی دریاچه ارومیه از دو دهه گذشته شروع شده و ادامه دارد. عوامل اصلی آن توسعه کشاورزی، طرحهای توسعه منابع آب و مصرف بی رویه آب بوده است. از سال ۱۳۵۸، ساخت جاده میانگذر در امتداد غربی شرقی و با طول ۱۵.۵ کیلومتر دریاچه را به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم نمود. حدود ۱۲۵۰ متر جاده به صورت پل آبگذر و مابقی آن به شکل دیواره سنگریزه ای است. اثرات ساخت میانگذر با چالش های محیط زیستی همراه بوده است. براساس مطالعات هیدرودینامیکی انجام شده، میزان اثرگذاری میانگذر بر خشکیدگی دریاچه ارومیه معین و قابل ملاحظه نیست ولی اثرات منفی میانگذر بر چرخش جریان و شوری بین دو ناحیه شمالی و جنوبی دریاچه قطعی بوده که نشانگر آسیب پذیری محیط زیست دریاچه است. نتایج مدل سازی ها نشان می دهد که هندسه پل موجود کفایت لازم را برای تبادل جریان ندارد. سناریوهای مختلفی برای افزایش آبگذری میانگذر دریاچه با حداقل دهانه ۵۰۰ متر و با مجموع طول باز بیش از ۱۰۰۰ متر پیشنهاد شده است. خشکیدگی دریاچه در شرایط حاضر فرصت مناسبی برای اجرای راهکارهای سازه ای اصلاح میانگذر می باشد.

کلیدواژه ها:

خشکیدگی دریاچه ، دریاچه ارومیه ، میانگذر ، تبادل جریان و شوری