بازنمایی زنان حرم سراهای قاجار در سفرنامه ها و تاریخ نگاری های غربی

این پژوهش به تحلیل دو رویکرد متفاوت نسبت به زنان حرم سرای ایران، به ویژه در دوره ی قاجار، می پردازد. هدف اصلی تحقیق، بررسی بازنمایی های اگزوتیک و کلیشه ای زنان حرمسرا در سفرنامه ها و متون تاریخ نگارانه ی غربی و در مقابل، بازخوانی جایگاه واقعی و نقش موثر آنان در تحولات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی ایران است. روش پژوهش، تحلیل انتقادی سفرنامه های مستشرقان و منابع تاریخی مرتبط است تا تصویری فراتر از برداشت های ساده انگارانه و منفعلانه از زنان حرمسرا ارائه شود. یافته ها نشان می دهد که زنان حرمسرا، برخلاف تصویر منفعل غربی، در عرصه های سیاسی، فرهنگی و حتی تصمیم گیری های درون دربار نقش موثری داشته اند. همچنین بازنمایی های شرق شناسانه ی غرب به شکل گیری تصورات نادرست درباره ی زنان ایرانی انجامیده است. تحلیل تاریخی دقیق این متون امکان بازشناسی جایگاه واقعی زنان حرمسرا و تاثیر آنان بر تحولات فکری و فرهنگی ایران را فراهم می سازد. نوآوری پژوهش در تلفیق رویکرد انتقادی نسبت به بازنمایی های اگزوتیک غربی با شواهد واقع گرایانه ی منابع داخلی است؛ رویکردی که با تاکید بر عاملیت و کنش گری زنان حرم سرای قاجار، تصویری چندبعدی و مستند از موقعیت آنان ارائه می دهد و زمینه ی بازنگری در برداشت های کلیشه ای شرق شناسانه را فراهم می سازد.

کلیدواژه ها:

حرم سرای قاجار ، سفرنامه های غربی ، اگزوتیسم ، عاملیت زنان