تغییرات کربن آلی خاک در عمق وکاربری های مختلف و تاثیر آن بر برخی ویژگی های فیزیکی و شیمیایی خاک

تغییر کاربری اراضی جنگلی به زمین های زراعی به طور وسیعی در سرتاسر جهان به دلیل افزایش جمعیت و نیاز غذایی بیش تر رخ می دهد. این پژوهش به بررسی تاثیر این تغییر کاربری بر کربن آلی و سایر ویژگی های خاک در عمق های مختلف می پردازد. به این منظور یک آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در کاربری های جنگل طبیعی، باغ چای و شالیزار به اجرا درآمد. در هر کاربری از عمق های ۲۰-۰، ۴۰-۲۰، ۶۰-۴۰، ۸۰-۶۰ و ۱۰۰-۸۰ سانتی متر به طور جداگانه نمونه برداری انجام شد. نتایج به دست آمده نشان داد اثرات تغییر کاربری و عمق بر تمامی مشخصه های فیزیکی و شیمیایی خاک در سطح احتمال یک درصد (P≤ ۰.۰۱) معنی دار بود. بر اساس نتایج به دست آمده کاربری باغ چای منجر به افزایش مقدار کربن آلی خاک (۱۳/۳۰ درصد)، نیتروژن کل (۳۷/۳۱ درصد)، فسفر (۱۹/۲ برابر) و پتاسیم (۳۵/۲ برابر) قابل جذب، ظرفیت تبادل کاتیونی (۳۴/۲۸ درصد)، میانگین وزنی قطرخاک دانه (۰۸/۱۲ درصد)، تخلخل (۵۶/۱۵ درصد) و آب قابل دسترس (۴۹/۶۶ درصد) نسبت به کاربری جنگل طبیعی شد و باعث بهبود کیفیت خاک گردید. در مقابل در کاربری شالیزار کاهش مقدار این مشخصه ها نسبت به کاربری جنگل طبیعی مشاهده شد. هم چنین مشخصه های هم چون کربن آلی خاک (۶۴/۸۴ درصد)، نیتروژن کل (۳۳/۸۶ درصد)، ظرفیت تبادل کاتیونی (۶۰/۴۶ درصد)، میانگین وزنی قطر خاک دانه (۹۷/۸۱ درصد)، تخلخل (۲۹/۳۹ درصد) و هدایت هیدرولیکی اشباع (۸۰ درصد) با افزایش عمق کاهش یافتند. نتایج این پژوهش بیانگر این است در صورت تغییر کاربری می توان با اعمال مدیریت صحیح از کاهش کیفیت خاک جلوگیری نمود.

کلیدواژه ها:

باغ چای ، تغییر کاربری ، جنگل ، شالیزار ، کربن آلی