بررسی و تحلیل پژوهش های آمایش سرزمین در زمینه مدیریت منابع آب با روش «مروری سیستماتیک»

این پژوهش با روش «مروری سیستماتیک»[۱] به دنبال بررسی جایگاه «منابع آب» در پژوهش های آمایش سرزمین است. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه مقالات علمی پژوهشی در زمینه آمایش سرزمین است که در طول ۴۱ سال گذشته در پایگاه اطلاعات علمی[۲] نمایه شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد در چهار دهه گذشته فقط ۱۲ درصد مقالات آمایش مرتبط با موضوع آب بوده است. زمینه مطالعاتی غالب مقالات «تعیین کاربری های بهینه، بررسی وضعیت منابع آبی، تحلیل سیستمی سیاست های آمایش سرزمین در مواجه با کم آبی، تاثیر فعالیت های انسانی در بحران های کمی و کیفی آب» می باشد. ازنظر روش پژوهش، اکثر مقالات از روش های کمی به ویژه از نرم افزارهای آماری استفاده کرده اند و توجه کمی به مصاحبه های حضوری با ذی نفعان حوزه آب و مردم محلی و کارشناسان شده است. از حیث مجلات، درمجموع ۱۹ مجله در حوزه مقالات آمایشی مرتبط با آب فعال بوده اند که مجله«آمایش سرزمین» رتبه اول را دارد. از حیث روند زمانی، در دهه ۶۰ و ۷۰ شمسی، مقالات مرتبط با آب کمترین تعداد را داشته و از دهه ۸۰ روند افزایشی شروع و در دهه ۹۰ به اوج خود رسیده است. درنهایت در بخش راهکارها بر مواردی چون «بازچرخانی منابع آبی، آمایش منابع آب به جای آمایش فعالیت ها، کشاورزی مکانیزه، استفاده از رویکرد آمایش سرزمین خطر مدار و آمایش سبز، منطبق کردن کاربری ها بر ظرفیت اکولوژیکی مناطق» تاکید شده است.

کلیدواژه ها:

آب ، آمایش سرزمین ، بحران ، مدیریت ، ایران