مقایسه اثربخشی درمان هیجان مدار و فراشناخت درمانی بر سازه های شناختی–هیجانی (همجوشی فکر و عمل و عدم تحمل بلاتکلیفی) در دانش آموزان دختر با اختلال وسواسی–اجباری

اختلال وسواسی–اجباری (OCD) در نوجوانان با الگوهای شناختی–هیجانی ناکارآمد، از جمله همجوشی فکر و عمل و عدم تحمل بلاتکلیفی همراه است که می تواند عملکرد تحصیلی و روابط بین فردی را مختل کند. پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی درمان هیجان مدار و درمان فراشناختی بر این سازه ها در دانش آموزان دختر مبتلا به OCD انجام شد. مطالعه از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون–پس آزمون و گروه کنترل بود و شامل ۴۵ دانش آموز دختر متوسطه دوم شهر بابلسر بود که با نمونه گیری هدفمند انتخاب و به طور تصادفی در سه گروه ۱۵ نفری جایگذاری شدند. مداخلات درمانی شامل هشت جلسه گروهی ۹۰ دقیقه ای به صورت هفتگی بود. داده ها با استفاده از مقیاس همجوشی فکر و عمل و پرسشنامه عدم تحمل بلاتکلیفی جمع آوری و با تحلیل کوواریانس چندمتغیره بررسی شد. نتایج نشان داد که هر دو مداخله درمانی نسبت به گروه کنترل موجب کاهش معنادار همجوشی فکر و عمل و عدم تحمل بلاتکلیفی شدند و مقایسه دوبه دویی نشان داد درمان فراشناختی در کاهش همجوشی فکر و عمل موثرتر و درمان هیجان مدار در کاهش پیامدهای مرتبط با عدم تحمل بلاتکلیفی برتری نسبی داشت. این یافته ها نشان می دهد که مداخلات روان درمانی هدفمند می توانند الگوهای شناختی–هیجانی ناسازگارانه مرتبط با OCD را در نوجوانان بهبود دهند و سطح اضطراب و رفتارهای وسواسی را کاهش دهند. نتایج پژوهش می تواند راهنمای انتخاب درمان هدفمند بر اساس نیازهای بالینی فرد و طراحی برنامه های مداخله ای در مدارس و مراکز روانشناختی باشد.

کلیدواژه ها:

Emotion-Focused Therapy ، Metacognitive Therapy ، Thought–Action Fusion ، Intolerance of Uncertainty ، Obsessive–Compulsive Disorder ، درمان هیجان مدار ، فراشناخت درمانی ، همجوشی فکر و عمل ، عدم تحمل بلاتکلیفی ، اختلال وسواسی–اجباری