بررسی تبادل جواهرات اهدایی بین دربارهای ایران و روسیه در دوره قاجار

با به قدرت رسیدن  سلسله قاجار (۱۲۰۹-۱۳۴۴ق) و استقرار و حاکمیت این سلسله بر ایران، با توجه به تحولات  جهانی صورت گرفته در این دوران، شاهد شکل گیری روابط گسترده ای میان ایران و همسایگانش هستیم. یکی از مهم ترین این کشورها کشور همسایه شمالی ایران، روسیه است. با توجه به سیاست توسعه طلبانه روسیه از همان سال های آغاز شکل گیری حکومت قاجار، جنگ های طولانی مدتی بین دو کشور در گرفت. در خلال این روابط خصم آلود گاه زمانی هایی نیز پیش می آمد که دو دولت به منظور دستیابی به صلح هدایایی را نیز مبادله می نمودند. نظر به اهمیت روابط دو همسایه در بیشتر موارد سعی می شد به منظور جلب نظر یکدیگر از هدایای نفیس و گران بهایی نظیر جواهرات استفاده شود. بر این اساس در روابط بین دو کشور جواهرات مهم و ارزشمندی مبادله گردیدند. یکی از مهم ترین این موارد جواهراتی بود که پس از به قتل رسیدن گریبایدوف، پادشاه ایران به منظور عذرخواهی توسط هیئتی به تزار روسیه اهدا کرد. تزار نیز در جریان سفر این هیئت؛ جقه جواهر نشانی به شاهزاده خسرو میرزا، فرستاده پادشاه ایران اهدا نمود.مقاله پیش رو بر آن است تا با استفاده از اسناد و منابع تاریخی به بررسی جایگاه جواهرات سلطنتی در روابط تاریخی ایران و روسیه در دوره قاجار بپردازد.روش تحقیق در این مقاله به صورت کتابخانه ای و تطبیق و تحلیل منابع  اصلی بوده است. در این تحقیق تاریخی پس از جمع آوری اطلاعات لازم به سازماندهی اطلاعات و تجزیه وتحلیل و سرانجام استنتاج آنها پرداخته شده است.در اوایل دوره قاجار، با توجه به تنش موجود در روابط بین ایران و روسیه، دو دولت به منظور بهبود روابط و دستیابی به منافع مورد نظر در میان هدایای مورد مبادله از جواهرات گران بها استفاده می نمودند. با کاهش تنش های موجود در روابط دو کشور، از حجم و ارزش جواهرات مورد مبادله نیز کاسته شد به گونه ای که از اواسط دوره قاجار تا پایان این دوره در اهدای جواهرات، به رد و بدل نمودن نشان های دولتی اکتفا شد.

کلیدواژه ها:

جواهرات سلطنتی ، ایران ، روسیه ، روابط خارجی