فقه خانواده در قرآن سنت: بررسی قوانین و آموزه های اسلامی در زمینه خانوادگی

فقه خانواده در قرآن و سنت، به عنوان یکی از بنیادی ترین عرصه های حقوق اسلامی، چارچوبی منسجم برای سامان دهی روابط خانوادگی و حفظ ساختار اجتماعی ارائه می دهد. در این حوزه، آموزه های قرآنی با تاکید بر کرامت انسان، عدالت، مودت و رحمت، بنیان اصلی تشکیل، تداوم و کارکرد سالم خانواده را شکل می دهند. سنت پیامبر(ص) نیز با تشریح ابعاد رفتاری، اخلاقی و حقوقی این آموزه ها، دستورالعملی عملی برای حل مسائل خانوادگی در شرایط گوناگون به دست می دهد. در فقه اسلامی، نهاد خانواده بر پایه اصولی همچون ازدواج، حقوق و تکالیف زوجین، تربیت فرزند، ارث، نفقه، حضانت و طلاق تنظیم شده و هر یک از این حوزه ها در پرتو آیات و روایات، با رویکردی جامع نگر سامان یافته است. قرآن کریم با معرفی ازدواج به عنوان «میثاق غلیظ»، بر استحکام پیوند زناشویی و تعادل میان حقوق و مسئولیت های زن و مرد تاکید می کند و سنت نبوی با تاکید بر مشاوره، گذشت، اعتدال و حسن معاشرت، راهکارهایی برای مدیریت اختلافات و تحکیم روابط خانوادگی ارائه می دهد. بررسی تطبیقی این آموزه ها نشان می دهد که فقه خانواده در اسلام نه تنها بر پاسخ دهی به نیازهای حقوقی و اخلاقی افراد تمرکز دارد، بلکه به صورت نظام مند به ایجاد تعادل میان مصالح فردی و اجتماعی می پردازد. این پژوهش ضمن تحلیل بنیان های نظری و کاربردی فقه خانواده، نشان می دهد که قوانین اسلامی در حوزه خانواده، با وجود ریشه های ثابت در نصوص، قابلیت تفسیر و انطباق با تحولات اجتماعی را دارا هستند و می توانند در تعامل با شرایط روزآمد، چارچوبی پایدار و کارآمد برای مدیریت روابط خانوادگی فراهم سازند.

کلیدواژه ها:

فقه خانواده ، قرآن ، سنت ، حقوق زوجین ، نظام خانواده اسلامی