تحولات نظام آموزش و پرورش ایران: از پیشینه تاریخی تا مبانی قانونی در جمهوری اسلامی

آموزش و پرورش در ایران، از دوران باستان تا استقرار جمهوری اسلامی، همواره نقشی بنیادین در شکل دهی به هویت فردی و اجتماعی ایفا کرده است. در ایران پیش از اسلام، هدف اصلی تربیت شهروندان مطیع و خدمتگزار جامعه بود؛ در دوران اسلامی، آموزش ماهیتی دینی یافت و مکتب ها و مدارس علوم دینی به عنوان مراکز اصلی تعلیم و تربیت عمل کردند. با تاسیس دارالفنون و وزارت علوم در قرن سیزدهم هجری شمسی، نظام آموزشی نوین شکل گرفت و دولت رسما مسئولیت آموزش را بر عهده گرفت. پس از انقلاب اسلامی ۱۳۵۷، تغییرات اساسی در اهداف و مبانی آموزش و پرورش رخ داد و قوانین جدیدی در چارچوب قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تصویب شد. اصول سوم و سی ام قانون اساسی برآموزش رایگان و ارتقای سطح آگاهی عمومی تاکید دارند و تشکیل شورای عالی آموزش و پرورش و تصویب قانون اهداف و وظایف وزارت آموزش و پرورش (۱۳۶۶) چارچوب حقوقی و اجرایی این نظام را مشخص کرده است. در مجموع، آموزش و پرورش ایران از یک نظام سنتی مذهبی به یک نظام قانونی و سازمان یافته با تاکید بر ارزش های اسلامی، اخلاقی و اجتماعی تحول یافته است.