تحلیلی از دوگانه واقعیت/ارزش در پرتو نسبت توصیف و توصیه نزد هیلاری پاتنم و فارابی

این باور وجود دارد که دوگانه توصیفی/توصیه­ای وجه زبانی/مفهومی، دوگانه ی واقعیت/ارزش است. مقصود از دوگانه ی توصیفی/توصیه ­ای آن است که الفاظ/مفاهیم به طور کلی به دو دسته ی ارزش­گذارانه و غیر ارزش­گذارانه تقسیم می شوند، به نحوی که الفاظ/مفاهیم ارزش­گذارانه، خالی از هرگونه واقع نمایی بوده و غیر صدق و کذب ­پذیرند. در مقابل، الفاظ/مفاهیم توصیفی و غیر ارزش­گذارانه وجود دارند که حکایت­گر ویژگی ­های واقعیت خارجی بوده و صدق و کذب ­پذیرند. برخی معتقدند الفاظ/مفاهیمی وجود دارد که هر دو خاصیت توصیف و توصیه را توامان دارا هستند و این الفاظ/مفاهیم، که غلیظ اخلاقی نامیده می­شوند، توانایی نقض دوگانه ی توصیفی/توصیه­ای را دارند و به دنبال آن با رد این دوگانه، دوگانه واقعیت/ارزش نیز فرو می­ریزد. مقصود از دوگانه واقعیت/ارزش آن است که ارزش ها واقعی و عینی نبوده و ویژگی اصیل واقعیت خارجی نیستند. در این پژوهش قصد داریم در آثار هیلاری پاتنم و فارابی دو مساله را واکاوی کنیم: اول، نقش الفاظ/مفاهیم غلیظ اخلاقی در رد دوگانه ی توصیفی/توصیه ­ای و به تبع آن دوگانه ی واقعیت/ارزش. دوم، نحوه درهم­ تنیدگی توصیف و توصیه و رابطه ی آن با مساله واقعیت/ارزش. اهمیت این موضوع ازآن جهت است که واقع ­نمایی، عقلانیت، استدلال پذیری و نسبی­ گرایی احکام و جملات اخلاقی مستقیما به حل این مساله وابسته است؛ بدین خاطر در فلسفه اخلاق و حکمت عملی دارای جایگاه مبنایی بوده و سایر مسائل اخلاقی از آن تاثیر می­پذیرند. هدف از مقایسه این دو فیلسوف، علی­رغم اشتراک در صرف اعتقاد به واقع­گرایی اخلاقی، نشان دادن اختلاف اساسی آن دو در تبیین و تفسیر از واقع­گرایی است. فارابی از منظر واقع­گرایی متافیزیکی و پاتنم درمقابل، از منظر واقع­گرایی درونی و واقع­گرایی فهم ­متعارفی به اخلاق نظر می­کند.

کلیدواژه ها:

دوگانه ی واقعیت/ارزش ، دوگانه توصیفی/توصیه­ای ، الفاظ/مفاهیم غلیظ اخلاقی ، فلسفه اخلاق ، پاتنم ، فارابی