تاثیر محلول پاشی سیلیکون و کود نیتروژن در کاهش خسارت تنش خشکی بر رشد، عملکرد دانه و مراحل فنولوژی سیاه دانه (Nigella sativa L.)

کود نیتروژن، عملکرد دانه را افزایش می دهد، اما در شرایط تنش خشکی، حساسیت گیاه به خشکی را تشدید می نماید. این آزمایش برای ارزیابی محلول پاشی سیلیکون به همراه کود نیتروژن بر رشد و عملکرد دانه سیاه دانه (Nigella sativa L.) انجام گرفت. این تحقیق در دانشگاه رازی طی دو سال زراعی ۱۴۰۱-۱۳۹۹ به صورت دو آزمایش جداگانه (در شرایط عدم تنش و در شرایط تنش خشکی) و هر آزمایش به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح پایه بلوک­های کامل تصادفی پیاده شد. عوامل آزمایشی شامل مقادیر نیتروژن به عنوان عامل اصلی (صفر، ۱۲۵ و ۲۵۰ کیلوگرم اوره در هکتار) و محلول پاشی سیلیکون در چهار غلظت (صفر، سه، شش و نه میلی‎مولار) به عنوان عامل فرعی بودند. نتایج نشان داد که در شرایط تنش خشکی، اثر ساده نیتروژن و سیلیکون بر صفات مورد بررسی معنی­دار بود. اما در شرایط عدم تنش، سیلیکون بر صفات شاخص برداشت، وزن هزار دانه، روز تا گل دهی و طول دوره پر شدن دانه اثر معنی­دار نداشت. اثر متقابل نیتروژن و سیلیکون در شرایط تنش بر اکثر صفات معنی­دار شد. بالاترین عملکرد دانه در شرایط بدون تنش، از تیمار اثر متقابل ۲۵۰ کیلوگرم اوره و محلول پاشی سیلیکون شش میلی مولار (۸.۶ درصد افزایش در مقایسه با شاهد) به دست آمد. در حالی که در شرایط تنش خشکی، تیمار ۲۵۰ کیلوگرم اوره و محلول پاشی سیلیکون نه میلی مولار، از بالاترین عملکرد دانه (۱۹.۴۱ درصد افزایش در مقایسه با شاهد) برخوردار بود. در شرایط تنش، کود اوره ۱۲۵ کیلوگرم در هکتار برای صفت تعداد دانه در کپسول مناسب تر بود، اما با محلول پاشی سیلیکون، امکان افزایش مقدار کود اوره تا ۲۵۰ کیلوگرم در هکتار وجود داشت. محلول پاشی سیلیکون با غلظت شش میلی مولار برای شرایط عدم تنش و نه میلی‎مولار برای شرایط تنش خشکی به همراه مصرف ۲۵۰ کیلوگرم در هکتار کود نیتروژن برای سیاه دانه قابل توصیه است.

کلیدواژه ها:

اوره ، تعداد دانه ، عملکرد زیستی ، کود