حقوق درمان مدار: راهبردی برای پاسخ ریشه ای به خشونت خانگی

زمینه و هدف: مقاله حاضر با نگاهی انتقادی، به بررسی دلایل ناکامی رویکردهای سنتی در پاسخ کیفری به خشونت خانگی پرداخته و پس از آن، مدل موفق دادگاه های خشونت خانگی در نظام حقوقی کامن لا را معرفی می نماید. در نهایت نیز مفهوم و راهبردهای حقوق درمان مدار به عنوان مبنای نظری این نوع دادگاه ها مورد بررسی قرار خواهد گرفت. هدف از این خط سیر، آن است که با تحلیل یک مدل موفق پاسخ به خشونت خانگی و تبیین مهم ترین مبنای نظری آن، زمینه برای بومی سازی این مدل کامن لایی فراهم گردد.روش: پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی- تحلیلی و به شیوه کتابخانه ای انجام شده است. اطلاعات مورد نیاز از منابع علمی معتبر (کتاب، مجلات و وب سایت ها) گردآوری و با استفاده از منطق و استدلال، تجزیه و تحلیل شده است.یافته ها و نتایج: یافته های پژوهش نشان می دهد که عواملی همچون تعارض اهداف مجازات های سنتی با ضرورت حفظ کیان خانواده، ماهیت ترافعی دادرسی، تمرکز بر مجازات به جای حل مسئله و بی توجهی به آسیب های جسمی- روانی ناشی از مداخله کیفری، از مهم ترین دلایل ناکارآمدی رویکردهای سنتی نظام عدالت کیفری است. در مقابل، دادگاه های خشونت خانگی با الهام از حقوق درمان مدار و به کارگیری راهبردهایی همچون رویکرد مبتنی بر آسیب شناسی، دادرسی غیرترافعی، تمرکز بر رفع علل ریشه ای، مشارکت میان رشته ای و عدالت رویه ای، موفقیت چشمگیری در کاهش نرخ تکرار خشونت خانگی و حفظ کیان آن به دست آورده اند. این الگو با تمرکز بر ارتقای بهزیستی طرفین، پاسخگو کردن بزهکار و تامین ایمنی و توانمندسازی بزه دیده، از آثار ضددرمانی رویکردهای سنتی کاسته و به رفع ریشه ای خشونت خانگی پرداخته است.

کلیدواژه ها:

خشونت خانگی ، حقوق درمان مدار ، رویکرد حل مسئله ، عدالت رویه ای