مطالعه انتقادی مبانی تاریخ مندی قرآن کریم در دیدگاه محمد آرکون بر اساس آرای مرزوق العمری

«مشروع نقد العقل الاسلامی» عنوانی است که محمد آرکون (۲۰۱۰-۱۹۲۸م) برای پروژه فکری و پژوهشی خود انتخاب می­کند. آرکون، شرط «نقد عقل اسلامی» را متاثر از «مکتب آنال»، نگرش تاریخی به تمام سنت اسلامی می­داند و معتقد است که شناخت قرآن و دیگر نصوص دینی، جز با شناخت زمینه تاریخی آن­ها ممکن نیست. پیامد این نگاه به قرآن، مرتبط دانستن آن با لحظه معینی از زمان و مکان است که تعلیق و ازدست رفتن کارآمدی آن در دیگر زمان­ها را در پی دارد. همین باعث شده که نقدهای فراوانی از جانب اندیشمندان مسلمان بر پروژه او وارد شود که از جمله این نقدها، توسط مرزوق العمری (متولد ۱۹۶۸م) صورت گرفته است. مسئله این مقاله مطالعه روایت نقادانه مرزوق العمری از دیدگاه آرکون در اثبات تاریخ مندی، با روش «توصیف و تحلیل» است. یافته­های تحقیق نشان می دهد که آرکون بر مبنای تمایز میان قرآن شفاهی و قرآن مکتوب تاریخ مندی قرآن را نتیجه گرفته است و انکار قداست قرآن و اتخاذ رویکرد پوزیتیویستی در فهم قرآن از پیامدهای اعتقاد او به تاریخ مندی قرآن است. و معلوم می­گردد که خوانش آرکون گزینشی بوده و صرفا هرآنچه را موید نظر خویش یافته، برگزیده است همچنین دیدگاه وی در مورد عدم کتابت قرآن در عهد پیامبر، مردود و ناشی ازجزء بینی افراطی وی است.

کلیدواژه ها:

"محمد آرکون" ، "مرزوق العمری" ، "تاریخ مندی" ، "قرآن شفاهی" ، " پوزیتیویسم" ، "مکتب آنال"