ماشین نوشته ها به مثابه گفتمان های مشروعیت ساز: تحلیلی انتقادی بر پایه رویکرد ون لیوون (۲۰۰۸)

ماشین نوشته ها به عنوان یکی از اشکال رسانه های عامیانه، بستری برای بازنمایی دیدگاه ها، ارزش ها و نگرش های اقشار فرودست جامعه، به ویژه رانندگان، فراهم می سازند؛ اقشاری که معمولا به رسانه های رسمی دسترسی ندارند. این پژوهش با هدف تحلیل انتقادی سازوکارهای مشروعیت سازی و مشروعیت زدایی در ماشین نوشته ها، از چارچوب نظری ون لیوون (۲۰۰۸) در تحلیل گفتمان انتقادی بهره گرفته است. ماهیت روش شناختی این پژوهش کیفی، توصیفی-تحلیلی بوده و داده ها شامل ۴۸۱۰ ماشین نوشته گردآوری شده از سه منبع مکتوب معتبر اتول نامه (هادیان طبایی زواره، ۱۳۹۰)، ماشین نوشته ها (پارسا، ۱۳۹۰)، و ماشین نوشته ها: شعرهای بلاگردان (حمیدی، ۱۳۸۱) است. داده ها بر اساس راهبردهای ون لیوون مانند اقتدار، ارزیابی اخلاقی، عقلانی سازی و اسطوره سازی کدگذاری و تحلیل شده اند. نتایج نشان داد که ماشین نوشته ها، ضمن مشروعیت بخشی به گفتمان هایی چون دینداری، وطن پرستی، خانواده دوستی و قانون گرایی، به طور هم زمان در مشروعیت زدایی از گفتمان هایی چون نابرابری اقتصادی، ناکارآمدی نهادی، تبعیض جنسیتی، مصرف گرایی و فقدان اعتماد عمومی نیز نقش ایفا می کنند. فراوانی بالای راهبردهایی چون ارزیابی اخلاقی و عقلانی سازی نشان داد که این نوشتارها، فراتر از کارکرد زیبایی شناسانه، ابزاری موثر برای بازتاب و نقد گفتمان های مسلط در جامعه امروز ایران هستند.

کلیدواژه ها:

تحلیل گفتمان انتقادی ، گفتمان مشروعیت سازی ، مشروعیت زدایی ، نابرابری جنسیتی ، ون لیوون ، ماشین نوشته ها