تحلیل گفتمان انتقادی ارزش های جامعه اسلامی در دعای «توفیق الطاعه»

این پژوهش به بررسی گفتمان ارزش های اسلامی موجود در دعای «توفیق الطاعه» می پردازد و از چارچوب تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف (۱۹۸۹) بهره می گیرد. این دعا به عنوان متنی دینی، سرشار از ارزش های اخلاقی و اجتماعی است که در شکل دهی به فرد و جامعه ای آرمانی، نقش برجسته ای ایفا می کند. با به کارگیری الگوی سه بعدی فرکلاف، پژوهش حاضر می کوشد سازوکارهای ظهور قدرت نمادین در این گفتمان را آشکار سازد و نشان دهد که چگونه این دعا در اندیشه اسلامی به تصور جامعه ای آرمانی شکل می دهد. تحلیل در سه سطح انجام گرفته است: سطح متنی که بر ویژگی های زبانی و معنایی متن تمرکز دارد؛ سطح تفسیری که چگونگی انعکاس این ارزش ها در بسترهای اجتماعی فرهنگی را بررسی می کند؛ و سطح تفسیری انتقادی که به تحلیل کارکرد ایدئولوژیک این گفتمان در شکل دهی به هویت فردی و جمعی می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که این دعا با تاکید بر ارزش هایی چون «اطاعت»، «عدالت»، «انصاف» و «تواضع»، الگویی هنجاری از جامعه ای متعادل ارائه می دهد که بر تعامل میان حقوق و مسئولیت ها استوار است. همچنین، تحلیل صورت گرفته رابطه میان زبان و قدرت را در شکل دهی به تصورات آرمانی از فضیلت و رفتار اخلاقی روشن می سازد.

کلیدواژه ها:

امام مهدی (عج) ، ارزش های اسلامی ، دعای توفیق الطاعه ، نورمن فرکلاف ، تحلیل گفتمان انتقادی