توصیف نگارش آغاز ایلامی و معرفی لوح موجود در مجموعه موزه­های دفینه

با شروع دوره نوسنگی در جهان باستان، مبادلات برون منطقه­ای  نیز توسعه یافت. برای ثبت و حسابداری مبادلات منطقه ای و برون منطقه ای، سیستم­های مدیریتی گوناگونی ابداع و با شروع دوره مس­سنگی این مبادلات گسترش یافته و در این میان گروهی از جوامع به ثروت و قدرت بیشتری به نسبت دیگر ساکنان منطقه دست یافتند که این مهم باعث شکل­گیری جوامع طبقاتی و تشکیل اولین حکومت­ها گردید. با پایان عصر مس­سنگی، فرهنگی در فلات ایران دوره ای کلیدی با نام دوره اغاز ایلامی شکل گرفت. این دوره را می­توان برهه ای کلیدی در تاریخ ساکنان فلات ایران دانست. در این دوره که نزدیک به سیصد سال به طول می انجامد، مبادلات تجاری و اقتصادی به بالاترین حد خود رسید و جوامع انسانی برای ثبت و ضبط اسناد تجاری و مدیریتی، توانستند با تکیه بر تجارب پیشینیان، برای نخستین بار و همزمان با ساکنان بین­النهرینی، اولین خط نگارشی را ابداع نمایند. پژوهشگران، خط و کتابت را از ارکان اصلی شکل­گیری تمدن های اولیه دانسته و از اهمیت آن در تقسیم بندی ادوار پیش از تاریخی و دوران تاریخی در راستای طبقه­بندی توالی تاریخی استفاده می­نمایند. خط آغاز ایلامی بر پایه یک سیستم فن مدیریتی پایه ریزی شده که ریشه­های آن را می توان در دوران نوسنگی مورد مطالعه قرار داد. اولین گل­نبشته­های ثبت و ضبط شامل اسناد مدیریتی مانند: محاسبه غلات، حیوانات، کارگران و پرداخت دستمزد می­باشد. این اسناد دارای ارزش و اهمیت فراوانی برای ساکنان مردم فلات ایران است. وجود گل­نبشته­های آغاز ایلامی نشان از پیشتازی آنان در شکل­گیری نگارش و تمدن­های ابتدایی در جهان است. در این پژوهش با بررسی میدانی و مطالعه کتابخانه­ای برآنیم با بررسی و توصیف گل­نبشته آغاز ایلامی موجود در مجموعه موزه­های دفینه بپردازیم. لوح آغاز ایلامی موجود در موزه دفینه به دلیل شکستگی و آسیب فیزیکی، به صورت کامل قابل خوانش نبوده و تنها چند اندیشه نگار و نشانه شمارشی از آن قابل خوانش می باشد. با توجه به این مهم که سیستم نگارشی در اکثر نقاط فلات ایران به یک صورت یکپارچه و با یک ساختار و قانون نگارشی، نگارش می­شده است، تا حدی می­توان برخی قسمت­های شکسته آن را بازسازی و در پایان می­توان چنین پنداشت که این لوح گلی جلوه پیچیدگی­های مدیریتی چند هزار ساله در جوامع پیش از تاریخی فلات ایران است که اکنون در مجموعه موزه­های دفینه نگهداری می­شود.

کلیدواژه ها:

آغاز ایلامی ، فن&shy ، نگارش ، گل نبشته ، سیستم فن مدیریتی ، فلات ایران ، جنوب بین النهرین