تحلیل مولفه های فرهنگی و اجتماعی با تاکید بر توسعه فرهنگ شهروندی و مشارکت اجتماعی در کلانشهر کرج

رشد سریع جمعیت و گسترش بی رویه کالبد شهری کرج در دهه های اخیر، موجب بروز چالش های فرهنگی و اجتماعی متنوعی شده است که از جمله مهم ترین آن ها می توان به کاهش احساس تعلق شهروندی، ضعف تعاملات اجتماعی و افت مشارکت در امور شهری اشاره کرد. در چنین شرایطی، ارتقای فرهنگ شهروندی و تقویت سرمایه اجتماعی به عنوان مولفه اصلی پایداری توسعه شهری مطرح می شود. پژوهش حاضر با هدف شناسایی شاخص های موثر بر تقویت فرهنگ شهروندی و مشارکت اجتماعی در کلانشهر کرج انجام گرفت. روش تحقیق از نوع توصیفی–تحلیلی با استفاده از داده های پیمایشی در میان شهروندان و مدیران فرهنگی شهرداری کرج است. برای تحلیل داده ها از مدل تصمیم گیری سلسله مراتبی فازی (Fuzzy AHP) به منظور اولویت بندی شاخص ها و از مدل معادلات ساختاری (PLS SEM) برای بررسی روابط علی بین متغیرها استفاده شده است.نتایج نشان می دهد شاخص های «اعتماد اجتماعی»، «احساس مسئولیت شهروندی»، «آگاهی از حقوق و وظایف شهروندی» و «کیفیت ارتباطات بین نهادهای محلی و مردم» بیشترین اثر را در تقویت فرهنگ مشارکت اجتماعی دارند. همچنین سطح کنونی مشارکت اجتماعی در فعالیت های فرهنگی و داوطلبانه با میانگین عددی SWMI = ۰.۵۲ پایین تر از حد مطلوب تشخیص داده شد. یافته ها بیانگر آن است که ارتقای آموزش های شهروندی، تقویت نهادهای محله محور، افزایش شفافیت عملکرد مدیریت شهری و ایجاد فرصت های برابر فرهنگی نقش موثری در نهادینه سازی فرهنگ مشارکت اجتماعی دارد. در پایان، ارائه برنامه ای جامع مبتنی بر آموزش، ارتباط و اعتماد برای توسعه پایدار فرهنگی کرج پیشنهاد می شود. نتایج این مطالعه می تواند مبنای تدوین سیاست های فرهنگی و اجتماعی شهرداری و شورای شهر در مسیر تحقق کرج هوشمند و انسان محور قرار گیرد

کلیدواژه ها:

فرهنگ شهروندی ، مشارکت اجتماعی ، سرمایه اجتماعی ، توسعه پایدار شهری ، کرج.