تحلیل گفتمان انتقادی داستان حضرت آدم (ع) در قرآن کریم بر اساس الگوی نورمن فرکلاف

تحلیل گفتمان انتقادی الگویی جدیدی در حوزه نقد و شاخه ای از زبانشناسی با رویکرد اجتماعی است که در پی کشف سایه ها ولایه های پنهان معنا است. نظریه تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف برای کشف فکر و ایدئولوژی های مخفی متن آن را در سه سطح توصیف، تفسیر و تبیین مورد بررسی قرار می دهد. داستان حضرت آدم (ع) به عنوان اولین داستان و تجربه زندگی بشر است که مهم ترین اصول، رفتار و کرداری را که انسان باید در طول زندگی سرلوحه رفتار خویش در تعامل با خود، دیگری، خداوند و دشمن سازد، بیان می دارد تا انسان با این ایدئولوژی و مکانیسم بتواند سعادت و رستگاری خویشتن را رقم زند. نگارندگان در جستار حاضر به روش توصیفی- تحلیلی و بر مبنای نظریه نورمن فرکلاف، داستان حضرت آدم (ع) را مورد واکاوی قرار داده اند. نتایج تحقیق حاکی از آن است که در سطح توصیف، خداوند در این داستان با استفاده از شگردهای مختلف زبانی چون ترادف، تضاد، تکرار، تاکید، استعاره، مجاز و غیره درصدد آگاهی بخشی هرچه بیشتر به انسانها برای تمسک به برنامه الهی و طبیعی جلوه دادن این امر است. در سطح تفسیر به زمان، مکان، وقوع حوادث و عاطفه هر یک از شخصیت ها اشاره می فرماید و نشان می دهد که آنان نسبت به هر موقعیتی، چه واکنشی انجام داده اند. در سطح تبیین نیز کشمکش هر یک از شخصیت های داستان و نتیجه آن کشمکش را بیان می دارد که سرانجام به هبوط حضرت آدم (ع) و فرزندانش به سوی زمین و خروج آنها از بهشت انجامید

کلیدواژه ها:

حضرت آدم (ع) ، حضرت حواء (ع) ، شیطان ، گفتمان انتقادی ، فرکلاف