اثر کاربرد سلنیوم بر شاخص های فیزیولوژیک و رشد کلزا (.Brassica napus L) تحت تنش نیکل

پیشینه پژوهش و هدف: نیکل از عناصر سنگین و کم مصرف ضروری است، اما افزایش غلظت آن در محیط، جوانه زنی و رشد گیاهان را به مخاطره می اندازد. سلنیوم به عنوان یک عنصر کم مصرف اما ضروری در بسیاری از فرآیندهای زیستی نقش مهمی ایفا می کند و در شرایط تنش های محیطی، می تواند به عنوان یک عامل محافظتی عمل کند. هدف پژوهش حاضر، بررسی تاثیر سطوح مختلف سلنیوم و نانوسلنیوم بر شاخص های فیزیولوژیک و رشد کلزا (.Brassica napus L) تحت تنش نیکل بود.  روش ها: در پژوهش حاضر، اثر سطوح مختلف نیکل و سلنیوم بر برخی ویژگی های فیزیولوژیک و بیوشیمیایی کلزا در شرایط کشت بدون خاک به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با چهار تکرار مورد بررسی قرار گرفت. عامل اول شامل کاربرد نیکل در محلول غذایی با سه سطح (صفر، ۱۰ و ۵۰ میکرومولار) از منبع سولفات نیکل و عامل دوم، کاربرد ترکیبی از سطوح سلنیوم به دو شکل سلنات در محلول غذایی در سه سطح (صفر، ۱۰ و ۲۰ میکرومولار) از منبع سلنات سدیم و محلول پاشی برگی نانوسلنیوم در سه سطح (صفر، ۲ و ۵ میلی گرم در لیتر) بود. نتایج: نتایج نشان داد که اثر سطح ۱۰ میکرومولار نیکل بر شاخص های مورد بررسی، نسبت به شاهد، اختلاف معنی داری نداشت. سطح ۵۰ میکرومولار نیکل، محتوای نیکل ریشه و شاخساره را افزایش داد و سایر صفات مورد بررسی را کاهش داد. با افزایش سطوح نیکل، پتاسیم ریشه نیز افزایش یافت. استفاده از ۱۰ میکرومولار سلنیوم و ۲ میلی گرم در لیتر نانوسلنیوم در اغلب موارد، منجر به تعدیل آثار ناشی از سمیت نیکل شد. کاربرد سطوح ۱۰ میکرومولار سلنیوم و ۲ میلی گرم در لیتر نانوسلنیوم، با افزایش محتوای قندهای محلول برگ، محتوای پتاسیم ریشه و کاهش درصد نشت الکترولیت و به تبع آن افزایش شاخص سبزینگی، سبب افزایش وزن خشک ریشه و شاخساره این گیاه شد. نتیجه گیری کلی: می توان نتیجه گرفت که اثر مثبت سلنیوم بر رشد کلزا به افزایش محتوای قندهای محلول برگ و محتوای پتاسیم مرتبط باشد. در نهایت می توان کاربرد ۱۰ میکرومولار سلنیوم در محلول غذایی و یا محلول پاشی برگی ۲ میلی گرم در لیتر نانوسلنیوم را برای تولید کلزا در شرایط تنش نیکل پیشنهاد کرد.

کلیدواژه ها:

Biochemical index ، Heavy metal ، Nano-selenium ، Soluble sugars. ، شاخص بیوشیمیایی ، فلز سنگین ، نانوسلنیوم ، قندهای محلول.