چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: افزایش شدید قیمت نهاده های دامی در کشور از یک سو و وابستگی بخش طیور به ذرت و به ویژه
کنجاله سویا به عنوان منبع پروتئینی از سوی دیگر، باعث ایجاد تقاضا برای محصولات جایگزین ارزان قیمت می شود. در این زمینه، استفاده از محصولات جانبی غیر قابل مصرف کشتارگاه های طیور در تغذیه انسان، یک رویکرد مهم برای کاهش هزینه های تولید است. مطالعات انجام گرفته ثابت کرده اند که این فرآورده فرعی منبع غنی از انرژی، اسیدهای آمینه، مواد معدنی، کلسیم، فسفر، اسیدهای چرب غیر اشباع و ویتامین B۱۲ است و در بسیاری از کشورها به عنوان منبع پروتئینی در
جیره غذایی حیوانات تک معده استفاده می شود. همچنین، استفاده از این پسماندهای تولیدی در تغذیه طیور نقش مهمی در کاهش آلودگی زیست محیطی خواهد داشت. بنابراین، با گسترش صنعت طیور استفاده از پودر گوشت کشتارگاهی طیور به عنوان جایگزین موثر بالقوه برای منابع پروتئینی دیگر از جمله
کنجاله سویا می تواند در تغذیه جوجه های گوشتی مورد استفاده قرار گیرد. با وجود این، فرآیند چربی گیری پودر گوشت در کشتارگاه های طیور کشور به ندرت انجام می گیرد، در نتیجه، میزان چربی آن بالا خواهد بود. در بین اقلام مورد استفاده در جیره غذایی، گندم با قابلیت جذب آب و دناتوره شدن بخشی از پروتئین آن (گلوتن) ممکن است نقش موثری در کیفیت خوراک پلت داشته باشد. از آن جا که تاکنون مطالعه ای برای ارزیابی تاثیر توام گندم و پودر گوشت بر کیفیت خوراک پلت شده و عملکرد جوجه های گوشتی انجام نشده است، این آزمایش انجام گرفت.
مواد و روش ها: در پژوهش حاضر، در آزمایش اول، به منظور بررسی کیفیت خوراک پلت شده، شاخص های قوام پلت و سختی پلت به ترتیب توسط دستگاه هولمن و دستگاه مدل آماندوس کال ارزیابی شدند. در آزمایش دوم، ۴۵۰ قطعه جوجه گوشتی نر و ماده سویه راس یکروزه پس از توزین انفرادی در ۴۵ واحد آزمایشی توزیع شدند. تحقیق به صورت آزمایش فاکتوریل ۳ × ۳ با سه سطح گندم (صفر، ۱۰ و ۲۰ درصد) و سه سطح پودر گوشت کشتارگاهی طیور (صفر، ۲ و ۴ درصد) در قالب طرح کاملا تصادفی با پنج تکرار و ۱۰ قطعه جوجه به ازای هر تکرار انجام شد. به منظور جلوگیری از فسادپذیری پودر گوشت کشتارگاهی طیور، به ازای هر تن بعد از خشک کردن آن، در داخل میکسر ۲۰۰ گرم آنتی اکسیدان سنتتیک (حاوی بوتیل هیدورکسی تولوئن و بوتیل هیدروکسی آنیسول) و جهت جلوگیری از آلودگی ثانویه ۵ کیلوگرم ضدعفونی کننده (با نام تجاری فرمافید بر پایه فرمالدئید آهسته رهش) اضافه گردید و به مدت ۵ دقیقه با هم مخلوط شد. مقدار مصرف خوراک در هر واحد آزمایشی در پایان هر دوره پرورش اندازه گیری شد. جهت محاسبه میانگین افزایش وزن، جوجه های هر تکرار به صورت گروهی در پایان هر دوره وزن کشی شدند. صفات عملکردی شامل خوراک مصرفی، افزایش وزن، ضریب تبدیل غذایی، ریخت شناسی روده و جمعیت فلورمیکروبی سکوم در پایان دوره آزمایش مورد اندازه گیری قرار گرفتند. داده های به دست آمده از مطالعه حاضر با استفاده از نرم افزار آماری SAS و رویه GLM آنالیز آماری محاسبه شدند.
یافته ها: تیمارها بر
شاخص قوام پلت و سختی آن تاثیر داشتند (۰/۰۵>P). استفاده از پودر گوشت کشتارگاهی طیور منجر به کاهش شاخص قوام جیره های پیشدان و رشدان گردید و با افزایش سطح آن در جیره به طور قابل چشمگیری کاهش یافت (۰/۰۰۱ >P ). سختی خوراک در جیره های پسدان به طور معنی داری کاهش یافت (۰/۰۵ > P). اثرات متقابل گندم با پودر گوشت کشتارگاهی طیور، شاخص قوام فیزیکی جیره های پیشدان و رشدان را به طور معنی داری افزایش دادند (۰/۰۵ > P). اثر اصلی سطوح مختلف پودر گوشت کشتارگاهی طیور بر روی میانگین خوراک مصرفی روزانه در کل دوره تاثیری نداشت (۰/۰۵
P ). اثرات متقابل پودر گوشت کشتارگاهی طیور و گندم بر میانگین خوراک مصرفی روزانه در طول دوره معنی دار بودند (۰/۰۵ > P). گنجاندن سطوح مختلف پودر گوشت کشتارگاهی طیور و گندم در طول دوره بر افزایش وزن اختلاف معنی داری نداشت (۰/۰۵
P). گندم به طور معنی داری بر طول پرزهای روده اثر مثبتی داشت (۰/۰۵ >P ) و از طرفی جمعیت میکروبی باکتری های اشرشیاکلی با افزایش سطح گندم به طور معنی داری کاهش پیدا کرد (۰/۰۵ > P).
نتیجه گیری کلی: در کل، نتایج نشان دادند که گنجاندن پودر گوشت کشتارگاهی طیور به عنوان منبع پروتئینی با توجه به شرایط اقتصادی و بالابودن قیمت منابع پروتئینی گیاهی به ویژه کنجاله سویا می تواند تا سطح ۴ درصد جایگزین مناسبی باشد. همچنین، گنجاندن گندم در جیره نه تنها به عنوان یک پلت چسبان مناسب، بلکه به طور قابل توجهی منجر به افزایش طول ویلی ها در بخش های مختلف و نسبت طول به عمق کریپت در دو بخش ابتدایی روده کوچک شد. از طرفی، به منظور کاهش جمعیت باکتری های مضر از جمله اشرشیاکلی، می تواند نقش موثری در بهبود سلامت روده جوجه های گوشتی ایفا کند.
