تحلیل اسناد متن خبر زید بن ثابت درباره تالیف قرآن و فضل شام

هدف: این مقاله با هدف تاریخ گذاری و تحلیل خبر «نحن عند رسول الله صلی الله علیه و سلم نولف القرآن من الرقاع...» از زید بن ثابت انجام شده است. این خبر، با سه تحریر مختلف در منابع روایی آمده است. تحریر نخست، دارای دو مولفه تالیف قرآن و مدح شام است. در تحریر دوم، تنها مولفه تالیف قرآن و در تحریر سوم، فقط مولفه مدح شام ذکر شده است. تحریرهای مختلف این خبر بنابر اینکه از چه مولفه هایی تشکیل شده ، برای اثبات جمع قرآن در حضور پیامبر(ص) یا فضیلت شام مورد استناد قرار گرفته است.روش پژوهش: این مقاله به روش تحلیل اسناد متن به تاریخ گذاری این روایت پرداخته و علاوه بر آن، قرائن تاریخی را نیز مورد نظر داشته است.یافته ها: با توجه به سال مرگ حلقه مشترک اصلی این خبر، یعنی یزید بن ابی حبیب (م. ۱۲۸ ق)، انتشار این خبر به اوایل قرن دوم بازمی گردد. مضمون اصلی خبر بیان فضیلت شام است. با توجه به نزدیکی زمان رواج این روایت با زمان زوال دولت اموی، انتشار اخباری در بیان فضیلت شام، در راستای افزایش قدرت و استحکام بخشیدن به این دولت و تلاش برای افزایش مهاجرت و جذب افراد به این سرزمین صورت گرفته است؛ اما مولفه تالیف قرآن تنها در تحریرهای منتشر شده در عراق دیده می شود و به عنوان مقدمه و برای ایجاد زمینه ذهنی برای پذیرش فضل شام که در ادامه خبر آمده، مطرح شده است. نتیجه گیری: گرچه غالب تحریرهای این خبر برای اثبات فضیلت شام صورت بندی شده اند، اما این مساله موضوعا به جمع زودهنگام قرآن ایرادی وارد نمی کند، چراکه ایجادکنندگان این تحریرها مولفه جمع قرآن را به عنوان یک خبر کهنه و برای ایجاد زمینه پذیرش مولفه مورد نظر خودشان که همان فضل شام است، به خبر افزوده اند.

کلیدواژه ها:

تحلیل اسناد متن اخبار ، تاریخ گذاری ، تالیف قرآن ، فضیلت شام ، طاعون