تبیین فلسفی «ترس و لرز» ساعدی بر اساس معیارهای مدرنیستی رمان

رمان  ترس و لرز (۱۳۴۷ ش.) نوشته غلامحسین ساعدی یک اثر فلسفی روان شناختی است که در دوره رواج مدرنیسم در ایران نوشته شده است. در این رمان نشانه های مدرنیسم دیده می شوند. این رمان برای نشان دادن احوال روانی، اجتماعی و اقتصادی مناطق محروم ایران نوشته شده و مضمون اصلی آن جایگاه انسان محروم در دنیای مدرن است. از نظر ساعدی فقر علمی، اقتصادی و بهداشتی باعث ترس و اضطراب توده های فرودست مناطق محروم ایران شده بود. ترس باعث می شود که انسان از موهومات (موجودات خیالی) بترسد و جامعه از ترس فقر و گرسنگی به مرگ فرهنگی مبتلا شود. هدف این نوشته تبیین فلسفی اسباب و نتایج «ترس» از فقر و گرسنگی رمان ترس ولرز ساعدی است. در کنار آن کارکرد برخی از نشانه های مدرنیسم نیز تبیین شده اند. روش تحقیق تحلیلی توصیفی و گاهی استفاده از معیارهای تاویل است. نتایج تحقیق نشان می دهند که فقر، درماندگی در تامین نیازهای غریزی و ترس از گرسنگی و مرگ، باعث احساس حالتی می شود که از آن می توان به «فاصله» تعبیر کرد. در این رمان، ترس حالتی فلسفی روان شناختی است. برخی از انسان ها از ترس می میرند و آنان که از مرگ نجات می یابند، به آدمک هایی تبدیل می شوند که لایق داستان های طنز هستند لذا در این رمان شخصیت هایی هستند که در حد بدایت خلقت تجربه اجتماعی دارند و جهلشان خنده آور است.

کلیدواژه ها:

ترس ، لرز ، رمان ، ساعدی ، تبیین فلسفی ، مدرنیست