زنان و کنشگری اجتماعی سیاسی: تحلیلی بر بازنمایی زنان در سریال های «کیف انگلیسی» و «بانوی سردار»

زنان همواره به عنوان نیمی از افراد تشکیل دهنده جامعه، با کنشگری اجتماعی و سیاسی خود در عرصه جامعه و سیاست، تاثیرگذاری قابل توجهی داشته اند. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر تحلیل بازنمایی کنشگری اجتماعی - سیاسی زنان در دو سریال تاریخی «کیف انگلیسی» و «بانوی سردار» است. دو سریال انتخاب شده روایتگر دو برهه مهم از تاریخ صد سال گذشته جامعه ایران هستند که نقش آفرینی زنان نیز در آن پررنگ است. در این پژوهش از روش تحلیل روایت گریماس استفاده شده است. یافته های تحقیق حاضر نشان می دهد که در هر دو سریال مورد بررسی، طبقه اجتماعی زنان مهم ترین عامل تاثیرگذار بر کنش سیاسی و اجتماعی آنان بوده است، گرچه تسلط ساختار جامعه مردسالار بر عاملیت زنان مشهود است. اگرچه در هر دو سریال تاثیرگذاری زنان در امر سیاست برجسته سازی شده است، لیکن نقش مردان در پشت پرده به صورت آشکار و پنهان نیز بازنمایی می شود. زنان بازنمایی شده مورد بررسی در این سریال ها با به کارگیری عاملیت خود در مبارزه با بیگانگان در برهه هایی از تاریخ ایران نقش مهمی داشته اند. هرچند در سریال «بانوی سردار» عاملیت شخصیت تاریخی سریال (بی بی مریم) در تقابل با ظلم و ستم بر مردم توسط کارگزاران داخلی و استعمارگران بیرونی پررنگ تر، غالب تر و اثرگذارتر بوده است. با توجه به موضوع تبدیل سرمایه های فرهنگی به انواع دیگر سرمایه و مخصوصا سرمایه های اقتصادی و اجتماعی بوردیو، شخصیت های زن اصلی در هر دو سریال از آنجایی که در خانواده هایی از طبقات بالای اجتماعی به دنیا آمده و رشد پیدا کرده اند، امکانات آموزشی و مهارت های مختلف داشته و یادگیری علوم زمان خودشان و حتی دانستن زبان دیگری غیر از فارسی برایشان فراهم بوده است. هر دو شخصیت براساس جایگاه خانوادگی شان و سرمایه های فرهنگی و اقتصادی که در درون خانواده داشته اند، از پایگاه اجتماعی بالایی برخوردار هستند، و این امر به وضوح در هر دو سریال به تصویر کشیده شده است.

کلیدواژه ها:

زنان ، تحلیل روایت گریماس ، کنشگری اجتماعی - سیاسی ، سریال های تاریخی ، سریال «کیف انگلیسی» ، سریال «بانوی سردار».