رویکرد قرآنی به نظریه تضاد اجتماعی

تضاد که از آن به کشمکش، تقابل و ستیز نیز تعبیر می شود؛ به معنای برخورد، مبارزه و نزاع بوده و حاکی از واقعیت های بیرونی و بیانگر رقابت ها، نزاع ها و درگیری هایی است که در زندگی اجتماعی بشر واقع می شود. از این جهت به عنوان یک پدیده اجتماعی مورد توجه اندیشمندان اجتماعی قرار گرفته است. جامعه شناسان تضاد را در کنش های فردی و نیز ساختارهای اجتماعی مانند: طبقات اجتماعی، منابع کمیاب و توزیع نابرابر اقتدار ریشه یابی می کنند. در این راستا، هدف پژوهش حاضر واکاوی آن در قرآن به عنوان منبع معرفتی وحیانی است. این بحث با اتخاذ روش تفسیر موضوعی استنطاقی و تحلیل منطقی آیات بررسی شده است. نتایج نشان داد که تضاد ریشه فردی و اجتماعی دارد. ریشه فردی آن حب ذات و طبع استخدام گری انسان است، اما منشا اجتماعی آن، ریشه در ساختارهای اجتماعی مانند: بغاوت، افزون طلبی، استکبار، فساد و تبعیض منجربه کشمکش و نزاع اجتماعی دارد. همچنین باورها و ارزش های اجتماعی مانند حق و باطل، توحید و شرک، ایمان و کفر در تقابل قرار گرفته، پیروان آن دائما به نزاع می پردازند. بنابراین، پدیده تضاد صرفا متاثر از یک عامل انحصاری نیست، بلکه افزون بر تاثیر ساختارهای اجتماعی، عاملیت و انگیزه فردی در پیدایش آن نقش دارد.

کلیدواژه ها:

قرآن کریم ، حب ذات ، استکبار ، فساد ، ظلم ، کفر ، نظریه تضاد اجتماعی ، عدالت