بررسی نقش هوش هیجانی در بهبود روابط اجتماعی، خودآگاهی و موفقیت تحصیلی نوجوانان دختر و پسر دبیرستانی شهر سمنان

هوش هیجانی به عنوان یکی از مولفه های بنیادین رشد روان شناختی، در سال های اخیر جایگاه قابل توجهی در مطالعات مرتبط با نوجوانی پیدا کرده است. دوره نوجوانی، مرحله ای بحرانی و حساس در تحول انسان است که با تغییرات زیستی، شناختی، هیجانی و اجتماعی همراه است. در این میان، میزان توانایی نوجوان در شناخت، درک، بیان و مدیریت هیجان ها می تواند نقش تعیین کننده ای در کیفیت روابط اجتماعی، سطح خودآگاهی و میزان موفقیت تحصیلی او داشته باشد. پژوهش های متعدد نشان داده اند که نوجوانانی که از سطح بالاتری از هوش هیجانی برخوردارند، نه تنها روابط اجتماعی پایدارتر و سازنده تری را تجربه می کنند، بلکه در حل تعارض ها، تنظیم هیجان، تصمیم گیری های تحصیلی و مقابله با فشارهای روانی عملکرد بهتری دارند. هدف پژوهش حاضر بررسی نقش هوش هیجانی در بهبود روابط اجتماعی، افزایش خودآگاهی و ارتقای موفقیت تحصیلی نوجوانان دختر و پسر دبیرستانی است. این مطالعه با رویکرد تلفیقی به تحلیل سه حوزه مهم تحول نوجوانی می پردازد و نشان می دهد که چگونه مولفه های هوش هیجانی (خودآگاهی، خودتنظیمی، همدلی، مهارت های اجتماعی و انگیزش) می توانند به عنوان پیش بینی کننده های موثر بر رفتارها و عملکرد نوجوانان عمل کنند. نتایج نشان می دهد که هوش هیجانی نه تنها یک مهارت فردی بلکه یک توانایی اجتماعی و بین فردی است که می تواند در مدرسه، محیط خانواده و تعامل با همسالان تاثیر عمیقی بر کیفیت تجربیات روزمره نوجوانان داشته باشد. بر اساس تحلیل های نظری و یافته های پژوهشی، دختران معمولا در مولفه های همدلی، مهارت های ارتباطی و درک هیجان عملکرد بالاتری نسبت به پسران دارند، در حالی که پسران در حوزه هایی مانند تنظیم هیجان و کنترل تکانه ممکن است با چالش های بیشتری روبه رو باشند. این تفاوت ها می تواند در نوع روابط اجتماعی، شیوه مواجهه با مشکلات و نتایج تحصیلی آنان آشکار شود. در نهایت، پژوهش حاضر تاکید می کند که آموزش و تقویت هوش هیجانی در مدارس به عنوان یک ضرورت آموزشی و تربیتی می تواند مسیر رشد سالم، رفتارهای اجتماعی مطلوب و موفقیت تحصیلی پایدار نوجوانان را هموار سازد.

کلیدواژه ها:

هوش هیجانی ، روابط اجتماعی ، خودآگاهی ، موفقیت تحصیلی ، نوجوانان ، دختران ، پسران ، مهارت های اجتماعی ، تنظیم هیجان ، انگیزش.