تحلیل گفتمان عشق در غزلیات سعدی با رویکرد گفتمان انتقادی

پژوهش حاضر به تحلیل گفتمان انتقادی عشق در غزلیات سعدی می پردازد و می کوشد نشان دهد مفهوم عشق در این متون تنها یک تجربه عاطفی فردی نیست، بلکه در قالب گفتمانی چندلایه، حامل مفروضات اخلاقی، اجتماعی و الهیاتی است. در این مقاله، عشق به عنوان سازه ای گفتمانی بررسی می شود که در پیوند با هویت عاشق، تصویر معشوق، مناسبات قدرت، تربیت اخلاقی و جهان بینی توحیدی سامان می یابد و الگوی خاصی از رابطه انسان با خود، دیگری و خدا را بازنمایی می کند. هدف اصلی، آشکارسازی راهبردهای زبانی، بلاغی و معنایی سعدی در صورت بندی گفتمان عشق و تبیین پیوند این راهبردها با لایه های ایدئولوژیک متن است. روش تحقیق، تحلیلی–توصیفی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای و بررسی نظام مند غزلیات منتخب است که با رویکرد گفتمان انتقادی و تحلیل کیفی مضامین انجام شده است. یافته ها نشان می دهد گفتمان عشق در غزلیات سعدی، ترکیبی از عاشقانه، عرفانی و تربیتی است که ضمن تاکید بر رنج، فراق و نیاز، نوعی فروتنی، عبودیت و فاصله گیری از خودمحوری را صورت بندی می کند و زمینه ای برای نقد روابط ابزاری، خودخواهی و فروکاستن انسان به امیال زودگذر فراهم می آورد. این نتایج ظرفیت بازخوانی تربیتی و معنوی غزلیات سعدی را برای انسان معاصر برجسته می سازد.

کلیدواژه ها:

تحلیل گفتمان انتقادی ، عشق ، غزلیات سعدی ، گفتمان عاشقانه ، گفتمان عرفانی ، ایدئولوژی متن.