مبانی، شاخص ها و الگوی گذران اوقات فراغت در اسلام

آموزه های اسلامی شاخص ها و معیارهایی فردی و اجتماعی برای سامان دهی اوقات فراغت ارائه کرده اند؛ بااین حال، تحولات فناورانه، دگرگونی های فرهنگی اجتماعی و تغییر سبک زندگی در جوامع مدرن، معنای اوقات فراغت را متحول ساخته و سبب شکاف میان الگوهای سنتی و شیوه های جدید فراغت شده است. این تغییرات، فرایند سیاست گذاری در این حوزه را با چالش هایی جدی مواجه کرده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین مبانی و شاخص ها و الگوی گذران اوقات فراغت از منظر اسلام با رویکرد میان رشته ای میان آموزه های اسلامی و نظریه های جامعه شناسی انجام شده است. روش تحقیق، تحلیل محتوای کیفی هدایت شده است که در آن، چارچوب نظری اولیه با بهره گیری از نظریات جامعه شناسی طراحی و بر اساس آن، مفاهیم و کدهای اولیه استخراج شد. سپس متون اسلامی با استفاده از تحلیل مفهومی، کدگذاری باز و محوری تحلیل شد و مضامین جدید در ساختاری سه سطحی سامان دهی گردید. یافته ها نشان می دهد که شاخص های فراغت اسلامی در سه سطح قابل طبقه بندی است: «حدود ضروری» شامل چارچوب های سلبی و حداقلی شرعی، «شاخص های تعالی» شامل مولفه های ایجابی و تربیتی و «الگوی تراز» شامل الگوهای آرمانی ویژه افراد مستعد. تدوین سیاست های فرهنگی در حوزه فراغت مبتنی بر این سطوح، می تواند به مدیریت موثر اوقات فراغت و تقویت پایه های فرهنگی، تربیتی و رشد چندبعدی در جامعه اسلامی منجر شود.

کلیدواژه ها:

اوقات فراغت ، شاخص های اسلامی فراغت ، تحلیل محتوای هدایت شده ، سبک زندگی ، سیاست گذاری فراغتی