رهبری نسل Z در سازمان های دولتی ایران: یک تحلیل کیفی بر سبک های نوین و چالش های ساختاری

تحولات اجتماعی و فناورانه دو دهه اخیر، سازمان ها را با ورود نسل Z (متولدین ۱۳۷۶ تا ۱۳۹۱) به محیط کار مواجه ساخته است. این نسل که به عنوان دیجیتال نیتیو شناخته می شود، با ارزش هایی همچون شفافیت، عدالت اجتماعی، استقلال طلبی و یادگیری مادام العمر شناخته می شود. درحالی که بخش خصوصی توانسته است تا حدی خود را با این ویژگی ها سازگار سازد، سازمان های دولتی ایران همچنان در چارچوب های بوروکراتیک و سلسله مراتبی اداره می شوند. این عدم انطباق، چالش های جدی در جذب، نگهداشت و انگیزش کارکنان نسل Z ایجاد کرده است. شکاف پژوهشی موجود نشان می دهد که در ایران، علی رغم توجه روزافزون به ویژگی های آموزشی و یادگیری نسلZ، مطالعات اندکی به بررسی سبک های رهبری متناسب با این نسل در بخش دولتی پرداخته اند. هدف این پژوهش، شناسایی سبک های رهبری همسو با ویژگی های نسل Z در سازمان های دولتی و ارائه مدلی مفهومی بومی است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با استفاده از تحلیل مضمون انجام شد. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با کارکنان نسل Z و مدیران وزارت ورزش و جوانان گردآوری و با روش کدگذاری باز، محوری و انتخابی با نرم افزارMAXQDA تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که سبک های رهبری مربی گر، دموکراتیک، خدمتگزار و تحول آفرین بیشترین همخوانی را با نیازها و ارزش های نسل Z دارند، درحالی که سبک های سنتی و اقتدارگرا موجب نارضایتی و کاهش انگیزش کارکنان می شوند. نتایج پژوهش تاکید می کند که تحول رهبری در سازمان های دولتی ایران اجتناب ناپذیر است و نیازمند الگویی بومی است که علاوه بر بهره گیری از نظریات جهانی، با ارزش های فرهنگی و ساختار بوروکراتیک ایران سازگار باشد. چنین الگویی می تواند راهنمایی عملی برای مدیران دولتی در پاسخ به انتظارات نسل Z و افزایش کارآمدی سازمان های دولتی باشد.