بررسی جایگاه فرهنگ در برنامه ریزی شهری شهرداری ها

فرهنگ به عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه پایدار شهری، نقشی بنیادین در شکل دهی به هویت، انسجام اجتماعی و کیفیت زندگی شهروندان دارد. شهر نه تنها یک فضای کالبدی و فیزیکی است، بلکه بستری اجتماعی و فرهنگی محسوب می شود که در آن تعاملات انسانی، ارزش ها و نمادهای فرهنگی بازتولید می گردند. با وجود این اهمیت، در بسیاری از برنامه های شهری شهرداری ها، نگاه عمرانی و کالبدی بر تصمیم گیری ها غلبه دارد و جایگاه فرهنگ در فرآیند برنامه ریزی شهری کم رنگ می شود. این امر موجب می گردد که شهرها از هویت فرهنگی خود فاصله گرفته و در نتیجه با چالش هایی همچون کاهش حس تعلق شهروندان، ضعف در مشارکت اجتماعی و افزایش آسیب های شهری مواجه شوند.هدف این پژوهش بررسی میزان توجه شهرداری ها به مولفه های فرهنگی در سیاست گذاری و برنامه ریزی شهری و تحلیل پیامدهای آن بر کیفیت زندگی شهری است. روش تحقیق مبتنی بر رویکرد توصیفی–تحلیلی بوده و داده ها از طریق مطالعه اسناد و برنامه های رسمی شهرداری ها، مرور ادبیات نظری مرتبط، و تحلیل نمونه های موردی از شهرهای ایران و برخی تجارب جهانی گردآوری شده اند. سپس با استفاده از مقایسه تطبیقی، نقاط قوت و ضعف در ادغام فرهنگ با برنامه ریزی شهری شناسایی گردید.نتایج تحقیق نشان می دهد که توجه به فرهنگ در برنامه ریزی شهری می تواند موجب ارتقای هویت شهری، افزایش مشارکت اجتماعی، تقویت سرمایه اجتماعی، کاهش آسیب های اجتماعی و ارتقای کیفیت فضاهای عمومی شود. در مقابل، نادیده گرفتن فرهنگ منجر به گسست اجتماعی، کاهش کارآمدی پروژه های عمرانی و ضعف در تحقق اهداف توسعه پایدار خواهد شد. بر اساس یافته ها، پیشنهاد می شود شهرداری ها با ایجاد ساختارهای تخصصی فرهنگی، تخصیص بودجه پایدار، بهره گیری از ظرفیت های بومی و مشارکت فعال شهروندان، فرهنگ را به عنوان محور اصلی در برنامه ریزی شهری مدنظر قرار دهند.

کلیدواژه ها:

فرهنگ شهری ، برنامه ریزی شهری ، شهرداری ها ، توسعه پایدار ، هویت شهری ، مشارکت اجتماعی ، سرمایه اجتماعی