بررسی مبانی خاص تفسیر به ترتیب نزول(تنزیلی).

«تفسیر تنزیلی» به عنوان روشی نظام مند برای فهم قرآن کریم بر پایه ترتیب نزول سوره ها، اگرچه پیشینه ای دیرینه دارد، اما در قالب یک الگوی مستقل تفسیری با مبانی مشخص، کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. این پژوهش با رویکردی توصیفی-تحلیلی و با اتکا به منابع کتابخانه ای، در پی تبیین مبانی خاص تفسیر تنزیلی در سه عرصه هستی شناختی، روش شناختی و غایت شناختی است. یافته ها نشان می دهد که در حوزه مبانی هستی شناختی، انطباق روش تفسیر تنزیلی با نزول تدریجی قرآن به عنوان ویژگی متمایزکننده، مشروعیت و جواز این روش به عنوان شیوه ای معتبر برای فهم مراد الهی، حکیمانه بودن سیر نزولی قرآن، گفتاری بودن زبان قرآن، توقیفی بودن ترتیب نزول و عدم منافات تفسیر تنزیلی با توقیفی بودن نظم آیات و سوره ها، از جمله ارکان اساسی اعتبار این روش به شمار می روند. در عرصه مبانی روش شناختی، مواردی چون لزوم تاسی از شیوه تعلیم و تدریس پیامبر(ص)، وجود شواهد تاریخی متقن از بهره گیری معصومین و اصحاب از این روش، و نیز امکان ارائه تفسیر تنزیلی در قالب علمی، چارچوب اجرایی این روش را تشکیل می دهند. همچنین در حوزه غایت شاختی، یافته ها حاکی از آن است که هدایت محوری، هماهنگی روش تفسیر تنزیلی با فطرت، و نیز امکان تحول سازی جامعه بر پایه تفسیر تنزیلی به عنوان مهمترین مبانی این عرصه به شمار می رود و استخراج یک نقشه راه عملی برای عصر حاضر فراهم می آورد. بر این اساس، تفسیر تنزیلی با اتکا بر این مبانی، نه تنها یک روش مشروع و معتبر، بلکه ضرورتی انکارناپذیر برای دستیابی به فهمی همه جانبه، پویا و کاربردی از قرآن کریم است که می تواند پاسخگوی نیازهای امروز بشر باشد.

کلیدواژه ها:

تفسیر تنزیلی ، مبانی خاص تفسیر تنزیلی ، ترتیب نزول ، نزول تدریجی قرآن ، سیر تربیتی قرآن ، قرآن کریم