حالات و ابعاد سوگ در اشعار خاقانی

در گذر زمان و تفسیر هستی، سخنانی فراخور احوال انسان در شرایط مختلف تاثیرگذار و دلنشین بوده است. در نتیجه، در سرزمین ما، جلوه ها و نمودهایی از فرهنگ، ادب و هنر ایرانی نمایان ساخته است. در این راستا، مرثیه و سوگ نیز از این اعتبار برخوردار هستند. این ارزش و اعتبار را باید در خیال و احساس، لطافت فکری، شور و شیفتگی و انواع آفرینش های ادبی جست و جو کرد. شاعران بسیاری از جمله رودکی و مسعود سعد سلمان گرفته تا شاعران روزگار ما در گونه های شعر غنایی، به ویژه مرثیه، شهرت یافته اند. همچنین، در گستره ی آسمان ادب فارسی، خاقانی شاعری یکتا و قوی طبع بوده که با نیروی طبع، بلندمعانی دشوار را با اقتداری تمام رام نموده است. بنابراین، مفاهیم سوگ، لابه لای اشعار فخیم وی دیده می شود. آنچه در ادامه می آید، به توصیف و تحلیل و تبیین جلوه های گوناگون و حالات سوگ و مرثیه پرداخته و با رهیافتی ادبی حتی نظری اجمالی به جلوه های گوناگون، عقاید، آداب و آیین ها دارد. بدین منظور، بخشی اندک از سوگ سروده های پرشکوه در گستره ی بزرگ زبان فارسی قرن ششم بر خوانندگان مقاله آشکار می گردد. در این جستار، نگاهی اجمالی به واژه ی سوگ از دیدگاه لغوی ادبی و حالات سوگ در اشعار خاقانی و آمیختگی آن با روحیات شاعر خواهیم داشت.

کلیدواژه ها:

سوگ ، مرثیه ها ، شخصی ، مرثیه های درباری ، جلوه های مرثیه ، خاقانی ، شروانی