نقش اقتدار معلم در مدیریت کلاس درس: تفاوت میان اقتدار و استبداد و تاثیرات آن بر یادگیری

مدیریت کلاس درس یکی از کلیدی ترین مولفه های آموزش اثربخش و سنگ بنای ایجاد محیطی امن و پویا برای یادگیری است. در ادبیات آموزشی ایران، دو مفهوم اقتدار و استبدا غالبا به اشتباه به جای یکدیگر به کار می روند، در حالی که این دو، نماینده دو فلسفه مدیریتی کاملا متضاد با پیامدهای عمیقا متفاوت بر فرآیند یادگیری و رشد شخصیتی دانش آموزان هستند. این مقاله با هدف کالبدشکافی این دو مفهوم، تبیین تفاوت های بنیادین آن ها و تحلیل تاثیرات افتراقی هر یک بر یادگیری دانش آموزان تدوین شده است. در این راستا، با مرور جامع مبانی نظری مدیریت کلاس و روان شناسی تربیتی و با استناد به پیشینه پژوهشی دهه اخیر (۱۴۰۴-۱۳۹۷ و ۲۰۲۵-۲۰۱۷)، به این موضوع پرداخته می شود. مقاله استدلال می کند که اقتدار معلم، که ریشه در تخصص، احترام متقابل، رابطه عمیق و ثبات رویه دارد، منجر به ایجاد محیطی مبتنی بر امنیت روانی، افزایش انگیزش درونی، پرورش تفکر انتقادی و مسئولیت پذیری در دانش آموزان می شود. در مقابل، استبداد معلم، که بر پایه ترس، کنترل یک جانبه، قوانین خشک و تنبیه استوار است، فضایی مملو از اضطراب و مقاومت ایجاد کرده، خلاقیت را سرکوب نموده و به یادگیری سطحی و انضباط بیرونی (وابسته به حضور ناظر) می انجامد. در بخش پایانی، مجموعه ای از راهکارهای عملی برای گذار از رویکرد مستبدانه به سمت کسب و اعمال اقتدار سالم در کلاس درس ارائه می گردد تا معلمان، مدیران و سیاست گذاران آموزشی را در جهت ایجاد کلاس های درس انسانی تر و کارآمدتر یاری رساند.

کلیدواژه ها:

اقتدار معلم ، استبداد آموزشی ، مدیریت کلاس درس ، سبک های فرزندپروری ، رابطه معلم و دانش آموز ، انگیزش تحصیلی ، انضباط مثبت.