تحلیل رابطه واجب و ماسوی در نظام حکمت صدرایی

داوری درباره رابطه وجودی میان واجب و ماسوی فرع بر دوئیت وجودی حقیقی میان آنهاست؛ ازاین رو تنها نظریه های وجودشناختی مجاز به بحث از رابطه وجودی میان واجب و ماسوی، نظریه هایی هستند که به نوعی جدایی وجودی حقیقی میان آنها قائل باشند. تقسیم نظریات مربوط به رابطه واجب و ماسوی به سنخیت، عینیت و تباین برای نظام فکری ملاصدرا رسا نیست؛ زیرا در نظام فکری صدرایی از سویی نه سنخیت آنها پذیرفتنی است، نه عینیت و نه تباین (سنخیت وجودی، عینیت به حمل شایع مواطاه و بینونت عزلی) و از سوی دیگر، هم سنخیت پذیرفتنی است، هم عینیت و هم تباین (سنخیت تشانی و عینیت به حمل حقیقت و رقیقت و بینونت وصفی). در حکمت متعالیه پس از پذیرش تعلق گرفتن جعل به وجود و عین الربط بودن معلول به علت، تبیین تشانی از علیت و وحدت شخصی وجود شکل می‎گیرد و ازاین رو با از میان برخاستن دوئیت وجودی حقیقی میان واجب و ماسوی، تباین و سنخیت وجودی جایی ندارند و عینیت هم به حمل شایع مواطاه به دلیل محدودیت همه تعینات وجودی در منظومه حکمت متعالیه از اساس، باطل است. بنابراین تنها تبیین سازگار با مبانی صدرایی، رابطه تشانی است که هم با سنخیت تشانی، هم با عینیت به حمل حقیقت و رقیقت و هم با بینونت وصفی سازگار است.

کلیدواژه ها:

علیت ، تشان ، بینونت عزلی ، بینونت وصفی ، سنخیت تشانی ، سنخیت وجودی ، حمل حقیقت و رقیقت