بررسی تطبیقی مفهوم تاویل در تفاسیر نورالثقلین، المیزان و نمونه با تاکید بر آیه ۴ سوره ابراهیم

پژوهش حاضر با تمرکز بر آیه ۴ سوره ابراهیم به بررسی تطبیقی مفهوم تاویل در تفسیر نورالثقلین می پردازد. هدف اصلی مقاله، تبیین چگونگی بازنمایی زبان قرآن و نقش تاویل در فهم دینی با تمرکز بر این آیه کلیدی است. در این راستا، تفسیر نورالثقلین به عنوان تفسیری روایی محور شیعه، با رویکردهای تفسیری المیزان و تفسیر نمونه مقایسه می شود. پرسش اصلی آن است که چگونه مفهوم زبان قرآن و تاویل در این سه تفسیر با تاکید بر آیه یادشده تفسیر و تبیین شده و چه تفاوت ها و اشتراکاتی در مواجهه با بعد معرفتی زبان وحی و تفسیر تاویلی وجود دارد. یافته ها نشان می دهد که نورالثقلین با تاکید بر نقش امام به عنوان مفسر نهایی، تاویل را ابزاری برای تبیین زبان دین در پرتو نیازهای جامعه می داند؛ در حالی که المیزان تاویل را به منزله تعمیق در لایه های معنایی متن و رابطه آن با سیر عقلانی و تاریخی بشر معرفی می کند، و تفسیر نمونه بر بعد تاریخی و لسان قوم تمرکز دارد. این تحلیل تطبیقی بیانگر رویکردهای متفاوت سه تفسیر در فهم زبان دین و امکان پذیری تفسیر تاویلی بر پایه ی بستر زبانی و فرهنگی وحی است و البته تاویل با رویکردهای جدید زبان شناسی شناختی نیز قرابت دارد.

کلیدواژه ها:

تاویل ، زبان قرآن ، آیه ۴ سوره ابراهیم ، نورالثقلین ، المیزان ، تفسیر نمونه