بررسی تطبیقی قتل از روی ترحم (اتانازی)در اسناد بین المللی و حقوق بشر با حقوق ایران

اتانازی یا قتل از روی ترحم یکی از موضوعات پیچیده و چالش برانگیز در حوزه حقوق، اخلاق و پزشکی است که در نظام های حقوقی مختلف، از جمله اسناد بین المللی حقوق بشر و حقوق ایران، مورد توجه قرار گرفته است. این مطالعه با هدف بررسی تطبیقی جایگاه اتانازی در این دو نظام حقوقی انجام شده است. در اسناد بین المللی، مانند اعلامیه جهانی حقوق بشر (۱۹۴۸) و میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی (۱۹۶۶)، حق حیات به عنوان یک اصل بنیادین مورد تاکید قرار گرفته، اما اتانازی به صورت صریح نه پذیرفته و نه رد شده است. برخی تفاسیر حقوقی، خودمختاری فرد را مبنایی برای توجیه اتانازی غیرفعال در شرایط خاص می دانند، درحالی که دیدگاه های محافظه کارانه آن را مغایر با حق حیات تلقی می کنند. در مقابل، در نظام حقوقی ایران، که مبتنی بر فقه شیعه است، اتانازی به طور کلی ممنوع بوده و با اصل حفظ حیات انسانی در تعارض است. بر اساس قانون مجازات اسلامی (۱۳۹۲) و دیدگاه های فقهی، هرگونه اقدام عمدی منجر به مرگ، حتی با رضایت بیمار، غیرقانونی است. با این حال، برخی فقهای معاصر در موارد خاص، مانند قطع درمان در شرایط غیرقابل بازگشت، استثناهایی را مطرح کرده اند. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و استناد به منابع معتبر، تفاوت های ریشه دار این دو نظام را در مبانی فلسفی، فرهنگی و دینی نشان می دهد. نتایج حاکی از آن است که هماهنگی میان این دو رویکرد نیازمند گفت وگوهای بین رشته ای و توجه به زمینه های فرهنگی است.

کلیدواژه ها:

اتانازی ، حقوق بشر ، اسناد بین المللی ، حقوق ایران ، حق حیات ، فقه اسلامی