بررسی نخستین رمانهای تاریخی ایران

رومان تاریخی گونه های ادبی است که با تلفیق عناصر داستانی و واقعیت های تاریخ، به بازآفرینی گذشته می پردازد. این پژوهش با هدف بررسی سیر تحول رمانهای تاریخی دوران مشروطیت و تحلیل نقش آنها در بازتاب گفتمان های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی عصر، به مطالعه موردی چهار اثر شاخص شامل "شمس و طغرا"، "عشق و سلطنت"، "دام گستران" و "داستان مانی نقاش" می پردازد. روش تحقیق به کاررفته در این مقاله، توصیفی-تحلیلی است و با رویکردی تاریخی اجتماعی، به واکاوی مضامین، ساختار روایی و پیوندهای بین المللی این آثار با بستر سیاسی فرهنگی مشروطه می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهند که رمانهای تاریخی این دوره وسیله ای برای بازتعریف هویت ملی، انتقاد از استبداد و ترویج اندیشه های عدالت خواهانه عمل کرده اند. همچنین تحولات سیاسی بین دو جلد "دام گستران" از مشروطه خواهی به ملی گرایی پهلوی و تقابل سنت و مدرنیته در "شمس و طغرا" از جمله مواردی است که بازتابی از دگردیسی گفتمانی جامعه ایران در گذار از قاجار به پهلوی را نمایان می سازد. این مطالعه در نهایت به این نتیجه می رسد که رمانهای تاریخی، مشروطیت در جایگاه متون ادبی، به مثابه اسناد فرهنگی و بیانیه های سیاسی عصر خود قابل تحلیل هستند.

کلیدواژه ها:

گونه شناسی نثر فارسی ، ادبیات داستانی ، رمان تاریخی