نقش فناوری های هوش مصنوعی در ارتقای توانایی های تفکر خلاق و انتقادی دانش آموزان

تحولات فناورانه دهه اخیر، نظام های آموزشی را در مسیر بازاندیشی روش های یاددهی و یادگیری قرار داده است. در این میان، هوش مصنوعی به عنوان یکی از پیشروترین فناوری های قرن بیست ویکم، فرصت های تازه ای برای پرورش مهارت های خلاق و انتقادی در میان دانش آموزان فراهم ساخته است. آموزش مبتنی بر ابزارهای هوشمند، موقعیت هایی را ایجاد می کند که در آن یادگیرنده می تواند با تحلیل چندوجهی مسائل، آزمون فرضیه ها، کشف الگوهای نو و تجربه تصمیم گیری آگاهانه، فراتر از سطح حفظ و بازتولید دانش حرکت کند. از سوی دیگر، بهکارگیری سامانه های آموزش تطبیقی و محیط های تعامل انسان و ماشین، به فراگیران اجازه می دهد تجربه یادگیری شخصی سازی شده ای داشته باشند و مسیر رشد شناختی و هیجانی خود را فعالانه مدیریت کنند. پژوهش های بین المللی نشان می دهد که به کارگیری الگوریتم های آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی در کلاس های درس، به ویژه در قالب یادگیری مبتنی بر بازی، روایت دیجیتال و چت بات های آموزشی، موجب افزایش کنجکاوی، انگیزش درونی، و مهارت های استدلال انتقادی می شود. از منظر نظری، این اثرات را می توان در چارچوب نظریه های یادگیری سازنده گرایی و دیدگاه های جدید درباره یادگیری خودتنظیمی تبیین کرد. از سوی دیگر، مطالعات داخلی نیز حاکی از آن است که در صورت ارتقای سواد دیجیتال معلمان و طراحی برنامه های درسی متناسب، فناوری های هوشمند می توانند تحول بنیادی در تفکر خلاق و انتقادی دانش آموزان ایرانی ایجاد کنند. این مقاله با هدف بررسی جامع نقش فناوری های هوش مصنوعی در ارتقای تفکر خلاق و انتقادی دانش آموزان تدوین شده است. روش پژوهش، توصیفی تحلیلی است و با مرور نظام مند منابع علمی داخلی و خارجی، به بررسی مبانی نظری، جنبه های کاربردی، چالش ها و فرصت های آموزشی ناشی از تعامل هوش مصنوعی با نظام تعلیم و تربیت پرداخته می شود. یافته ها نشان می دهد که برنامه ریزی هدفمند و آموزش سواد هوش مصنوعی در مدارس، سنگ بنای توسعه مهارت های شناختی سطوح بالا در قرن حاضر خواهد بود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، تفکر خلاق ، تفکر انتقادی ، آموزش نوین ، یادگیری دیجیتال