بررسی رابطه همزیستی بین بلوط اوری و قارچ Tuber aestivum در بهبود رشد رویشی

بلوط اوری (Quercus macranthera) به عنوان یکی از گونه های مهم جنگلی در ایران، به دلیل ویژگی های بوم شناختی و اقتصادی خود، نیازمند توجه ویژه ای در برنامه های احیا و توسعه جنگل ها است. در پژوهش حاضر تاثیر همزیستی قارچ ترافل سیاه تابستانی Tuber aestivum بر رشد نهال های بلوط اوری در طی ۱۶ ماه (فروردین ۱۳۹۹ تا شهریور ۱۴۰۰) در نهالستان آموزشی و پژوهشی جنگل شصت کلاته گرگان بررسی شده است. نهال های یک ساله به دو گروه شاهد و تلقیح شده با هاگ قارچ تقسیم شدند. سوسپانسیون هاگ به خاک گلدان اضافه شد و آبیاری دستی انجام گرفت. ارزیابی تشکیل همزیستی در زیر میکروسکوپ نوری با استفاده از روش های چشمی و خطوط مشبک انجام شد. ارزیابی متغیرهای رشدی شامل ارتفاع ساقه، قطر یقه و تعداد برگ ها پس از دو مرحله تلقیح نشان داد تفاوت معنی دار ۹۹ درصد بین گروه ها وجود دارد. نهال های تلقیح شده با قارچ بهبود چشمگیری در شاخص های رشدی و تشکیل شبکه های میکوریزی گسترده روی ریشه ها داشتند. تصاویر میکروسکوپی ساختار ریشه های تلقیح شده را قوی تر و سازمان یافته تر نشان دادند که باعث افزایش جذب آب و مواد غذایی شده است. یافته های این مطالعه نشان دادند تلقیح نهال های بلوط اوری با قارچ اکتو میکوریزی T. aestivum موجب بهبود چشمگیر شاخص های رشد رویشی و افزایش قابل توجه شبکه های وسیع میکو ریزی در ریشه ها شد. این بهبود رشد نقشی مهم در تقویت مقاومت گیاهان در برابر تنش های محیطی، به ویژه خشکی و شوری دارد. از منظر بوم شناختی، همزیستی اکتو میکو ریزی ظرفیت بالقوه ای در افزایش تنوع زیستی و تسریع روند احیای پایدار بوم سازگان های جنگل بلوط دارد. همچنین، بهره برداری پایدار از قارچ T. aestivum می تواند به توسعه اقتصاد محلی و ایجاد فرصت های شغلی پایدار در جوامع روستایی کمک کند. نتایج نشان می دهند تلقیح نهال های بلوط اوری با قارچ T. aestivum راهکاری موثر، پایدار و سبز در افزایش رشد، بهبود عملکرد و بقای نهال ها در پروژه های جنگل کاری است. برای اجرای گسترده این فناوری، انجام مطالعات میدانی میان رشته ای و بلندمدت به منظور ارزیابی پایداری و بقای نهال ها در عرصه های طبیعی و بررسی تاثیرات محیط زیستی و بوم شناختی همزیستی بر گونه های مختلف گیاهی ضروری است. همچنین، بهره گیری از تکنیک های مولکولی و بیوشیمیایی پیشرفته مانند ارزیابی فعالیت آنزیم های ریشه و تحلیل بیان ژن های مرتبط با جذب مواد غذایی، می تواند سازو کار های این همزیستی را به صورت جامع و دقیق تبیین کند. این یافته ها گامی راهبردی در ادغام دانش بوم شناسی و فناوری های نوین برای مدیریت پایدار و سبز، احیای بوم سازگان های جنگلی و توسعه راهکار های نوآورانه، پاک و سازگار با محیط زیست در حفظ، ارتقای کیفیت و افزایش کارایی جنگل ها محسوب می شوند.

کلیدواژه ها:

همزیستی ، گیاه چوبی ، رشد گیاه ، قارچ اکتو میکو ریز