رویارویی مکتب سکری خراسان و مکتب صحوی بغداد

تقسیم صوفیه به بغداد و خراسان، یک تقسیم امروزی و برآمده از پژوهش­های معاصر نیست بلکه از همان ابتدا مورد توجه بوده است. بخصوص خراسانیان متوجه این شکاف میان صوفیه بودند. جنید بغدادی، معروف کرخی و سری سقطی، بنیان گذاران مکتب صحو بغداد بودند. بایزید بسطامی و ابراهیم ادهم نیز موسسان مکتب سکر خراسان به شمار می آیند. در مکتب خراسان اصالت با عرفان عملی و اصل سکر است. در مقابل، مکتب بغداد شامل صوفیان شریعتمداری است که اصل صحو برایشان مهم­تر بود. مطالعه زندگی جنید ما را به یک عارف جدا از سنت خراسانی می­رساند. مکتب صحوی جنید در بغداد چندان نپایید و افول کرد اما تاثیرات جالب توجه­ای بر مکتب خراسان داشت. عرفان خراسان رفته­رفته یاران جنید را به خود جذب کرد و اندیشه­های او را چه در بعد نظری و چه عملی از آن خود نمود. در بعد نظری تقریر عرفانی صوفیه خراسان که به «وحدت شهود» مشهور است، برگرفته از تقریر جنید است. همچنین الگوی غیر خطی جنید در عرفان عملی در مکتب خراسان الهام­بخش بوده است.

کلیدواژه ها:

سکر ، صحو ، مکتب بغداد ، مکتب خراسان ، مکاتب عرفانی