اثر شرایط ثبات سیاسی و حکمرانی بر دو بخش رسمی و غیررسمی اقتصاد ایران

بی­ثباتی­های اقتصادی و اجتماعی، کاهش کیفیت مدیریت سیاسی، موجب افزایش هزینه­های مبادلاتی، ریسک سرمایه­گذاری و کاهش انگیزه برای فعالیت­های مولد اقتصادی می­شود. در این پژوهش، با استفاده از مدل­های اقتصاد­سنجی PCA و ARDL و آمار­های اقتصادی ۱۳۷۰ الی ۱۴۰۱، سعی شده اثر ریسک و بی­ثباتی و مدیریت سیاسی به همراه دیگر عوامل موثر بر بخش­های رسمی و غیررسمی اقتصاد ایران مورد بررسی قرار گیرد. با توجه به نتایج پژوهش، در برآورد تابع رشد اقتصادی، می­توان گفت که اثر حقوق مالکیت و مدیریت سیاسی، مثبت و اثر بی­ثباتی اقتصادی و تحریم­های اقتصادی بر رشد اقتصادی ایران، منفی بوده است. ضریب اثرگذاری مدیریت سیاسی، نسبتا بزرگ بوده و افزایش یک واحدی در آن، رشد اقتصادی را ۰۰۳۳/۳ درصد افزایش می­دهد. همچنین، با افزایش یک واحدی بی­ثباتی اقتصادی، ۱۹۳۵/۰ درصد رشد اقتصادی کاهش می­یابد. درخصوص عوامل موثر بر اقتصاد زیرزمینی، افزایش در متغیرهای: ریسک و بی­ثباتی، نرخ بیکاری، حجم دولت، درآمدهای مالیاتی و تحریم­ها، موجب بزرگ تر شدن حجم اقتصاد زیرزمینی می­شوند و در مقابل، بهبود شاخص مدیریت سیاسی، فعالیت­های غیررسمی در اقتصاد ایران را کمتر می­کند. در این میان، شاخص ریسک و بی­ثباتی با ضریب ۹۹/۳، نشان دهنده اثرگذاری نسبتا بالا بر حجم اقتصاد زیرزمینی ایران است. بنابراین، اثرگذاری بالای مدیریت سیاسی و بی­ثباتی، تعیین کننده­ترین عامل بخش رسمی و غیررسمی اقتصاد شناخته شده­اند. لذا پیشنهاد می­شود که با بهره­گیری از سیاست­های مناسب اقتصادی و حکمرانی که موجب بهبود مدیریت سیاسی و کاهش ریسک در بازارها و همچنین ثبات در جامعه می­شوند، فعالیت­های غیررسمی را به حداقل رساند.

کلیدواژه ها:

اقتصاد زیرزمینی ، رشد اقتصادی ، ریسک و بی ثباتی ، مدیریت سیاسی ، نهادهای حکمرانی